Uitvoeringsverordening (EU) 2025/1017 van de Commissie van 26 mei 2025 betreffende tijdelijke noodmaatregelen voor Spanje waarbij wordt afgeweken van een aantal bepalingen van Verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad en van Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/126 van de Commissie om specifieke problemen in de sector groenten en fruit en de wijnsector op te lossen die zijn veroorzaakt door extreme weersomstandigheden

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad van 2 december 2021 tot vaststelling van voorschriften inzake steun voor de strategische plannen die de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen (strategische GLB-plannen) en die uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) worden gefinancierd, en tot intrekking van Verordeningen (EU) nr. 1305/2013 en (EU) nr. 1307/2013⁽¹⁾, en met name artikel 148, lid 1,

Overwegende hetgeen volgt:

(1) Als gevolg van extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 in de regio Valencia in Spanje hebben de productie van groenten en fruit en van wijndruiven en wijnbouwproducten, het productiepotentieel en de infrastructuur van producentenorganisaties en wijnproducenten zware schade opgelopen. Een geïsoleerde depressie op grote hoogte die leidde tot catastrofale plotselinge overstromingen en stortregens, heeft de boomgaarden en wijngaarden in deze regio zwaar getroffen of zelfs vernietigd. Dit heeft niet alleen enorme verliezen veroorzaakt voor de oogst van 2024, maar zal naar verwachting ook in de komende jaren nog negatieve gevolgen hebben voor de sector groenten en fruit en de wijnsector. De verliezen als gevolg van de schade aan de oogst van 2024 als gevolg van de catastrofale plotselinge overstromingen en stortregens worden geraamd op 644,6 miljoen EUR. Sommige producten hebben bijzonder veel schade geleden; de verliezen in de amandel- en hazelnootsector worden bijvoorbeeld geraamd op 49,3 miljoen EUR, met verwachte productieverliezen in 2024 van meer dan 30 % voor amandelen en zelfs 50 % voor hazelnoten. Bijna 30 000 hectare wijngaarden werd zwaar getroffen. Bovendien strekken de negatieve gevolgen voor de zwaarst getroffen gebieden verder dan alleen de productie van dit jaar, aangezien er ook schade is aan de bomen en permanente structuren van de boomgaarden en wijngaarden, en er ook machines, terrassen en irrigatiesystemen zijn vernietigd. Deze schade zal gevolgen hebben voor de toekomstige productiecapaciteit van die gebieden.

(2) Veel van de groenten- en fruitproducenten die zwaar door de extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 zijn getroffen, zijn lid van erkende producentenorganisaties die operationele programma’s uitvoeren. Sinds oktober 2024 ondervinden deze producentenorganisaties en de aangesloten producenten moeilijkheden om hun nog betaalbaar te stellen vastleggingen voor de programma’s van 2024 na te komen en om verplichtingen in het kader van de programma’s voor het jaar 2025 aan te gaan. Bijgevolg kunnen sommige van de goedgekeurde interventies niet worden uitgevoerd, kan een deel van de actiefondsen niet worden besteed, en komen maatregelen die de producentenorganisaties hebben genomen om de crisissituatie te beheersen, mogelijk niet in aanmerking komen voor financiering door de Unie. Wijnproducenten wier wijngaarden zwaar zijn getroffen, verkeren in een even moeilijke situatie, aangezien zij niet alleen de oogst van 2024 zijn kwijtgeraakt, maar ook hun beschadigde wijngaarden en volledige infrastructuur zo snel mogelijk moeten herstellen om opnieuw wijn te kunnen produceren. Tegen deze achtergrond zijn er dringende maatregelen nodig om de situatie aan te pakken door meer flexibiliteit toe te staan bij de uitvoering van operationele programma’s, waardoor de producentenorganisaties hun middelen binnen de actiefondsen zouden kunnen besteden aan nauwkeurig gerichte interventies en de financiering van de Unie binnen deze fondsen efficiënt zouden kunnen herbestemmen, en bij de uitvoering van interventies in de wijnsector door slechts in strikt noodzakelijke mate af te wijken van de desbetreffende bepalingen van Verordening (EU) 2021/2115, waarin de regels worden vastgesteld voor interventies in de sector groenten en fruit, alsook van de regels voor de vervanging van investeringen, zoals vastgelegd in Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/126 van de Commissie⁽²⁾.

(3) Overeenkomstig artikel 47, lid 2, punten f), g) en h), van Verordening (EU) 2021/2115 kunnen erkende producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties in het kader van hun goedgekeurde operationele programma’s interventies ter verwezenlijking van doelstellingen inzake crisispreventie- en beheersing in de sector groenten en fruit uitvoeren. Deze interventies zijn bedoeld om hun veerkracht in crisissituaties te vergroten en bij te dragen tot crisisbeheersing. Overeenkomstig artikel 50, lid 7, eerste alinea, punt d), van die verordening mogen dergelijke interventies echter niet meer dan één derde uitmaken van de totale uitgaven in het kader van het operationele programma, om overbesteding van middelen in het kader van het operationele programma voor de financiering van uitsluitend crisisbeheersingsinterventies te voorkomen. Gezien de ernstige gevolgen van de extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 en de hoge mate van vernietiging die zij in de sector groenten en fruit hebben veroorzaakt, is het echter noodzakelijk de getroffen producentenorganisaties meer flexibiliteit te bieden en hen in staat te stellen de middelen in het kader van de operationele programma’s te richten op crisisbeheersingsinterventies om de gevolgen van die gebeurtenissen aan te pakken. Daarom mag de regel van artikel 50, lid 7, eerste alinea, punt d), van die verordening niet van toepassing zijn op de operationele programma’s die in 2025 worden uitbetaald of uitgevoerd met betrekking tot de gebieden die door de extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 zijn getroffen.

(4) Voorts moeten erkende producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties middelen, waaronder financiële steun van de Unie, binnen hun actiefonds kunnen herbestemmen voor interventies die nodig zijn om de gevolgen van de extreme weersomstandigheden van oktober en november 2024 aan te pakken. Om ervoor te zorgen dat erkende producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties dit kunnen doen, moet, onverminderd artikel 51 van Verordening (EU) 2021/2115, het in artikel 52, lid 1, van die verordening vastgestelde maximum voor de financiële bijstand van de Unie in de jaren 2024 en 2025 worden verhoogd van 50 % tot 70 % van de daadwerkelijk gedane uitgaven.

(5) Overeenkomstig artikel 58, lid 1, eerste alinea, punt a), iv), van Verordening (EU) 2021/2115 komt de gewone vernieuwing van wijngaarden door herbeplanting van hetzelfde perceel met hetzelfde druivenras en volgens dezelfde teeltmethode van de wijnstokken wanneer wijnstokken het einde van hun natuurlijke ontwikkelingscyclus hebben bereikt, niet in aanmerking aangezien het een interventie van het soort herstructurering en omschakeling van wijngaarden is. Als gevolg van de extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 zijn veel wijngaarden in de regio Valencia in Spanje echter ernstig beschadigd of zelfs volledig verwoest. Om het productiepotentieel van de getroffen wijnbouwers te herstellen, moeten deze wijngaarden worden herbeplant. Een dergelijke herbeplanting zou niet in de eerste plaats gericht zijn op het verbeteren van wijnbouwtechnieken, maar veeleer op het herstel van wijngaarden zoals die vóór de extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 bestonden. Daarom is het passend wijnbouwers bij dit herstelproces te ondersteunen en bij wijze van uitzondering toe te staan dat de normale vernieuwing van wijngaarden in aanmerking komt voor de herstructureringsinterventie.

(6) Om wijnbouwers die dringend hun wijngaarden en hun plotseling verloren productiepotentieel moeten herstellen, passende steun te bieden, is het belangrijk te voorzien in een verhoogd medefinancieringspercentage van 80 % van de daadwerkelijk kosten voor de vernieuwing van wijngaarden die volgens Spanje door de extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 zijn getroffen, zoals reeds het geval is voor andere interventies van de Unie die gericht zijn op het herstel van het landbouwpotentieel, met name die bedoeld in artikel 73, lid 3, eerste alinea, punt d), i), van Verordening (EU) 2021/2115. Aangezien een compensatie voor het verlies van inkomsten in de vorm van een toestemming voor het naast elkaar bestaan van oude en nieuwe wijnstokken in de huidige situatie niet passend is, moet bovendien worden bepaald dat de compensatie voor het verlies van inkomsten voor door de extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 getroffen producenten als gevolg van de uitvoering van de interventie slechts de vorm mag aannemen van een financiële compensatie voor een periode van maximaal drie jaar.

(7) Overeenkomstig artikel 11, lid 10, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/126 mogen investeringen in materiële en immateriële activa die financiële bijstand van de Unie genieten, tijdens de duurzaamheidsperiode niet worden vervangen door identieke activa. Om de financiële en operationele moeilijkheden te verlichten voor producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties die hun investeringen als gevolg van de extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 hebben verloren en om hen in staat te stellen opnieuw in materiële en immateriële activa te investeren, moet in 2025 worden afgeweken van het verbod om investeringen door identieke activa te vervangen.

(8) Gezien de noodzaak om onmiddellijk actie te ondernemen en dringend maatregelen vast te stellen om de ernstige negatieve gevolgen van de extreme weersomstandigheden in oktober en november 2024 voor producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties in de sector groenten en fruit en voor wijnproducenten in Spanje te verzachten, moet deze verordening in werking treden op de dag van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Aangezien in artikel 148, lid 3, van Verordening (EU) 2021/2115 is bepaald dat de maatregelen van kracht blijven voor een periode van maximaal twaalf maanden, moet de onderhavige verordening van toepassing zijn gedurende twaalf maanden vanaf de datum van inwerkingtreding ervan.

(9) De in deze verordening vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het Comité voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: