Voorstel voor een UITVOERINGSBESLUIT VAN DE RAAD waarbij Zweden overeenkomstig artikel 19 van Richtlijn 2003/96/EG wordt gemachtigd verlaagde accijnstarieven toe te passen op de elektriciteit die wordt verbruikt door huishoudens en bedrijven in de dienstensector in bepaalde gebieden in het noorden van Zweden

TOELICHTING

De belasting van energieproducten en elektriciteit in de Unie is geregeld bij Richtlijn 2003/96/EG van de Raad ¹ (hierna "de energiebelastingrichtlijn" of "de richtlijn" genoemd).

Behalve op grond van de bepalingen van met name de artikelen 5, 15 en 17 kan de Raad ook uit hoofde van artikel 19, lid 1, van de richtlijn op voorstel van de Commissie met eenparigheid van stemmen besluiten dat een lidstaat uit specifieke beleidsoverwegingen wordt gemachtigd om verdere belastingvrijstellingen of -verlagingen in te voeren.

Dit voorstel strekt ertoe Zweden te machtigen om, binnen bepaalde grenzen, een verlaagd accijnstarief toe te passen op de elektriciteit die wordt verbruikt door huishoudens en bedrijven in de dienstensector in bepaalde gebieden in het noorden van Zweden. De maatregel moet de hogere verwarmingskosten in deze gebieden, die het gevolg zijn van de specifieke klimatologische omstandigheden, compenseren.

Artikel 19, lid 1, van de richtlijn bepaalt dat de Raad op voorstel van de Commissie met eenparigheid van stemmen kan besluiten dat een lidstaat uit specifieke beleidsoverwegingen wordt gemachtigd om verdere belastingvrijstellingen of -verlagingen in te voeren.

Bij Uitvoeringsbesluit 2012/47/EU van de Raad werd Zweden gemachtigd een verlaagd accijnstarief toe te passen op de elektriciteit die wordt verbruikt door huishoudens en bedrijven in de dienstensector in bepaalde gemeenten die in de bijlage bij dat besluit zijn vermeld. De belastingverlaging moet in verhouding staan tot de extra verwarmingskosten als gevolg van de noordelijke ligging ten opzichte van de rest van Zweden en het verlaagde tarief moet voldoen aan de voorwaarden van Richtlijn 2003/96/EG en met name de in artikel 10 van die richtlijn vastgestelde minimumbelastingniveaus. De machtiging loopt af op 31 december 2017.

Bij brief van 10 mei 2017 hebben de Zweedse autoriteiten, in het kader van artikel 19 van de richtlijn, de Commissie ervan in kennis gesteld dat zij de toepassing van het verlaagde accijnstarief willen verlengen. De verlaging zal maximaal 96 SEK per MWh (of ongeveer 10 EUR ² per MWh) bedragen. Zweden heeft gevraagd om het verlaagde tarief te mogen toepassen gedurende zes jaar, dat wil zeggen tot 31 december 2023, hetgeen de maximumtermijn is waarin artikel 19, lid 2, van de richtlijn voorziet.

Zweden heeft aanvullende informatie en nadere toelichtingen verstrekt op 1 september 2017.

Als rechtvaardiging voor de maatregel voert Zweden doelstellingen van milieu-, regionaal en cohesiebeleid aan. Zweden benadrukt dat de nationale accijnstarieven voor elektriciteit aanzienlijk hoger liggen dan de in Richtlijn 2003/96/EG vastgestelde minimumbelastingniveaus en dat het nationale fiscale regime dus een sterkere stimulans voor energie-efficiëntie geeft dan hetgeen op basis van de EU-minimumtarieven vereist is. Dit hoge algemene belastingniveau kan volgens de Zweedse autoriteiten evenwel alleen maar worden gehandhaafd als aan de noordelijke gebieden, die een concurrentienadeel hebben als gevolg van de klimatologische omstandigheden die er heersen, een belastingverlaging wordt verleend. Daarnaast zou de maatregel ook verschillen in de verwarmingskosten tussen de verschillende landsdelen ondervangen en zo bijdragen aan het regionaal en cohesiebeleid van de EU.

Wat de omvang van het nadeel als gevolg van de klimatologische omstandigheden betreft, hebben de Zweedse autoriteiten – zoals zij ook al in eerdere verzoeken hebben gedaan – gewezen op het feit dat de verwarmingskosten in het noorden van het land gemiddeld 30 % hoger liggen omdat het stookseizoen daar langer duurt.

De inkomstenderving als gevolg van de verlaging met 96 SEK per MWh wordt geraamd op 710 miljoen SEK per jaar, ofwel 74 miljoen EUR.

1. Opzet van de maatregel

De maatregel wordt verleend in de vorm van een verlaagd accijnstarief voor elektriciteit. Het verlaagde tarief wordt onmiddellijk toegepast bij de heffing van de belasting.

Toepassingsgebied

De Zweedse autoriteiten hebben verklaard dat de geografische differentiatie is geïntroduceerd op basis van objectieve gegevens over de gemiddelde temperaturen tijdens het stookseizoen. Dienovereenkomstig geldt er een verlaagd accijnstarief voor elektriciteit in alle gemeenten van de districten Norrbotten, Västerbotten en Jämtland en in de gemeenten Sollefteå, Ånge, Örnsköldsvik (in het district Västernorrland), Ljusdal (in het district Gävleborg), Malung-Sälen, Mora, Orsa, Älvdalen (in het district Dalarna) en Torsby (in het district Värmland). De maatregel geldt alleen voor huishoudens en bedrijven in de dienstensector, waarop het normale accijnstarief voor elektriciteit van 325 SEK of 33,83 EUR per MWh van toepassing zou zijn. Aangezien de elektriciteit die door de verwerkende industrie wordt verbruikt, hoe dan ook naar een lager tarief van 0,50 EUR (5 SEK) per MWh wordt belast, heeft de maatregel geen negatief effect op deze sector.

2. Evaluatie van de Zweedse autoriteiten wat betreft de gevolgen van de maatregel voor de interne markt

De Zweedse autoriteiten zijn van mening dat de maatregel geen gevolgen zal hebben voor de goede werking van de interne markt. De maatregel kan volgens hen weliswaar gevolgen hebben voor de handel tussen de lidstaten doordat hij de kosten verlaagt voor bedrijven in de dienstensector in bepaalde gebieden in het noorden van Zweden, maar het effect hiervan zal beperkt blijven omdat de geografische radius van de meeste bedrijven in de dienstensector gewoonlijk beperkt is.

3. Bestaande bepalingen op het door het voorstel bestreken gebied

Richtlijn 2003/96/EG van de Raad van 27 oktober 2003 tot herstructurering van de communautaire regeling voor de belasting van energieproducten en elektriciteit.

1. Specifieke beleidsoverwegingen

Artikel 19, lid 1, eerste alinea, van de richtlijn luidt als volgt:

"Naast de bepalingen van de voorgaande artikelen, met name de artikelen 5, 15 en 17, kan de Raad op voorstel van de Commissie met eenparigheid van stemmen besluiten dat een lidstaat uit specifieke beleidsoverwegingen wordt gemachtigd verdere vrijstellingen of verlagingen in te voeren."

De maatregel die Zweden wil invoeren, voorziet in een verlaging van de accijns op de elektriciteit die wordt verbruikt door huishoudens en bedrijven in de dienstensector in bepaalde gebieden in het noorden van Zweden. De Zweedse autoriteiten benadrukken twee doelstellingen van de maatregel. Ten eerste betogen zij dat het verlaagde accijnstarief een indirect positief effect op het milieu heeft omdat Zweden daardoor in de rest van het land een hoger belastingtarief kan toepassen, dat anders niet zo hoog zou kunnen zijn vanwege de bijzondere situatie in het noorden van Zweden. In dit verband merkt de Commissie op dat eisen inzake milieubescherming als zodanig al integraal deel uitmaken van Richtlijn 2003/96/EG ³ en op zich dus niet als specifieke beleidsoverwegingen kunnen worden aangemerkt. Op een algemeen niveau biedt de richtlijn evenwel geen mogelijkheid om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van regio's met zeer aparte klimatologische omstandigheden. Daarom kan het streven om een relatief hoog belastingniveau te handhaven toch als een specifieke beleidsoverweging worden aangemerkt, omdat namelijk met behulp van een verlaagd tarief wordt vermeden dat regio's waar dergelijke omstandigheden heersen met een bovenmatige belastingdruk worden geconfronteerd.

Ten tweede stellen de Zweedse autoriteiten dat de totale verwarmingskosten van consumenten in bepaalde gebieden in het noorden van het land dankzij de verlaging ongeveer op hetzelfde niveau uitkomen als die van consumenten in andere landsdelen en dat de maatregel dus doelstellingen van regionaal en cohesiebeleid nastreeft.

Ook op dit punt kan de gevraagde machtiging geacht worden op specifieke beleidsoverwegingen te zijn gebaseerd.

Het normale accijnstarief voor elektriciteit dat van toepassing is op huishoudens en bedrijven in de dienstensector in Zweden bedraagt 325 SEK (of 33,83 EUR) per MWh ⁴ . Met de voorgestelde verlaging bedraagt het toepasselijke tarief in bepaalde gebieden in het noorden van Zweden ten minste 229 SEK per MWh of 26,13 EUR per MWh. Aangezien de belastingtarieven voor elektriciteit zowel in het noorden van Zweden als elders in het land ruim boven de minimumniveaus liggen, kan redelijkerwijs worden aangenomen dat de belastingverlaging in kwestie inderdaad op indirecte wijze een hoger algemeen niveau van milieubescherming tot stand helpt te brengen, zoals uiteengezet door de Zweedse autoriteiten.

In deze context wordt met de maatregel beoogd een gedeeltelijke compensatie te geven voor de hogere verwarmingskosten in de gebieden waar het verlaagde accijnstarief geldt. Volgens de Zweedse autoriteiten ligt het elektriciteitsverbruik in deze gebieden als gevolg van de klimatologische omstandigheden gemiddeld 30 % hoger dan in de rest van het land omdat het stookseizoen er langer duurt.

In dit verband constateert de Commissie dat, uitgaande van recente elektriciteitsprijzen in Zweden, de prijsverlaging waarin de voorgestelde maatregel voorziet, aanzienlijk minder dan 25 % zou bedragen voor alle betrokken consumentengroepen. Uitgaande van de laatste beschikbare prijsgegevens van Eurostat varieert de verlaging van 2,7 % tot 7 %, naargelang van de omvang van het verbruik van de huishoudens ⁵ .

De vermindering valt dus lager uit dan de extra verwarmingskosten in de betrokken gebieden. Dit betekent dat de fiscale prikkel om energie efficiënt te gebruiken, gehandhaafd blijft op een niveau dat ten minste gelijk is aan de situatie in de rest van Zweden.

De maatregel is verenigbaar met het gezondheids-, milieu-, energie- en vervoersbeleid van de Unie.

Onder de gegeven omstandigheden lijkt de maatregel ook aanvaardbaar met het oog op de goede werking van de interne markt en de noodzaak om eerlijke concurrentie te garanderen. Met name gelet op de afgelegen ligging van de gebieden waarop hij betrekking heeft en de beperking ervan tot huishoudens en bedrijven in de dienstensector, wordt niet verwacht dat hij zal leiden tot grote concurrentieverstoringen of wijzigingen in het handelsverkeer tussen de lidstaten. Tot slot wordt eraan herinnerd dat er voor de gebieden in kwestie al dertig jaar lang een belastingverlaging geldt, zonder dat dit - voor zover de Commissie bekend is - ooit aanleiding heeft gegeven tot problemen in verband met de goede werking van de interne markt of andere doelstellingen van EU-beleid.

Het accijnstarief voor elektriciteit in de betrokken regio's zal na de door de Zweedse autoriteiten voorgenomen verlaging nog altijd voldoen aan het minimumbelastingniveau overeenkomstig artikel 10 van Richtlijn 2003/96/EG. De maatregel wordt vrijgesteld van de verplichting tot voorafgaande aanmelding op voorwaarde dat is voldaan aan de in artikel 44 van de algemene groepsvrijstellingsverordening (Verordening (EG) nr. 651/2014) ⁶ vastgestelde voorwaarden.

1. Toepassingsduur van de maatregel en ontwikkeling van het EU-kader voor energiebelasting

De Commissie stelt voor dat de geldigheidsduur wordt vastgesteld op de maximumtermijn die bij Richtlijn 2003/96/EG is toegestaan, dat wil zeggen zes jaar. Deze termijn lijkt lang genoeg om de betrokken consumenten een voldoende mate van zekerheid te geven.

Artikel 19 van Richtlijn 2003/96/EG van de Raad.

Het onder artikel 113 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie vallende gebied van de indirecte belastingen ressorteert als zodanig niet onder de exclusieve bevoegdheid van de EU in de zin van artikel 3 van het verdrag.

Het voorstel is in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel. De belastingverlaging gaat niet verder dan wat nodig is om het beoogde doel te verwezenlijken.

Voorgesteld instrument: uitvoeringsbesluit van de Raad.

Dit voorstel is gebaseerd op een verzoek van Zweden en heeft uitsluitend betrekking op deze lidstaat.

Er behoefde geen beroep te worden gedaan op externe deskundigheid.

De maatregel leidt niet tot financiële en administratieve lasten voor de EU. Het voorstel heeft daarom geen gevolgen voor de begroting van de EU.

waarbij Zweden overeenkomstig artikel 19 van Richtlijn 2003/96/EG wordt gemachtigd verlaagde accijnstarieven toe te passen op de elektriciteit die wordt verbruikt door huishoudens en bedrijven in de dienstensector in bepaalde gebieden in het noorden van Zweden

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Richtlijn 2003/96/EG van de Raad van 27 oktober 2003 tot herstructurering van de communautaire regeling voor de belasting van energieproducten en elektriciteit ⁷ , en met name artikel 19, lid 1,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Overwegende hetgeen volgt:

1. Bij Uitvoeringsbesluit 2012/47/EU van de Raad ⁸ werd Zweden overeenkomstig artikel 19 van Richtlijn 2003/96/EG gemachtigd om tot 31 december 2017 een verlaagd accijnstarief toe te passen op de elektriciteit die wordt verbruikt door huishoudens en bedrijven in de dienstensector in bepaalde gebieden in het noorden van Zweden.

2. Bij brief van 10 mei 2017 heeft Zweden verzocht om gedurende een periode van nog eens zes jaar, dat wil zeggen tot 31 december 2023, een verlaagd accijnstarief te mogen blijven toepassen op de elektriciteit die door deze begunstigden wordt verbruikt. De verlaging is beperkt tot 96 SEK per MWh. Bij brief van 1 september 2017 heeft Zweden aanvullende informatie en nadere toelichtingen verstrekt.

3. In de betrokken gebieden liggen de verwarmingskosten gemiddeld 30 % hoger dan in de rest van het land omdat het stookseizoen er langer duurt. Door een verlaging van de elektriciteitskosten voor huishoudens en bedrijven in de dienstensector in deze gebieden wordt het verschil tussen de totale verwarmingskosten voor consumenten in het noorden van Zweden en voor consumenten in de rest van het land verkleind. De maatregel helpt derhalve doelstellingen van regionaal en cohesiebeleid te verwezenlijken. De belastingverlaging mag niet groter zijn dan wat nodig is om de extra verwarmingskosten voor huishoudens en bedrijven in de dienstensector in bepaalde gebieden in het noorden van Zweden te compenseren.

4. De verlaagde belastingtarieven zullen boven de minimumtarieven liggen die in artikel 10 van Richtlijn 2003/96/EG zijn vastgesteld.

5. Gelet op de afgelegen ligging van de gebieden waarop de maatregel betrekking heeft, op het feit dat de verlaging niet groter mag zijn dan de extra verwarmingskosten in het noorden van Zweden, en op de beperking van de maatregel tot huishoudens en bedrijven in de dienstensector wordt niet verwacht dat de maatregel grote concurrentieverstoringen of wijzigingen in het handelsverkeer tussen de lidstaten tot gevolg zal hebben.

6. Bijgevolg is de maatregel aanvaardbaar wat betreft de goede werking van de interne markt en de noodzaak om eerlijke mededinging te verzekeren. Daarnaast is de maatregel verenigbaar met het gezondheids-, milieu-, energie- en vervoersbeleid van de Unie.

7. Uit artikel 19, lid 2, van Richtlijn 2003/96/EG vloeit voort dat iedere uit hoofde van dat artikel verleende machtiging strikt beperkt in de tijd moet zijn. Om de betrokken consumenten voldoende zekerheid te bieden, dient de machtiging te worden verleend voor een periode van zes jaar.

8. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat de op grond van Uitvoeringsbesluit 2012/47/EU verleende machtiging blijft gelden om te vermijden dat dat besluit verstrijkt voordat dit besluit in werking treedt.

9. Dit besluit laat de toepassing van de Unieregels betreffende staatssteun onverlet,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

1. Zweden wordt gemachtigd een verlaagd accijnstarief toe te passen op de elektriciteit die wordt verbruikt door huishoudens en bedrijven in de dienstensector in de in de bijlage opgenomen gemeenten.
   
   De verlaging van het normale nationale accijnstarief voor elektriciteit mag niet groter zijn dan nodig is om de extra verwarmingskosten als gevolg van de noordelijke ligging in vergelijking met de rest van Zweden te compenseren, en mag niet meer bedragen dan 96 SEK per MWh.

2. De verlaagde tarieven moeten in overeenstemming zijn met de verplichtingen van Richtlijn 2003/96/EG en met name met de in artikel 10 daarvan vastgestelde minimumtarieven.

Artikel 2

Dit besluit is van toepassing van 1 januari 2018 tot en met 31 december 2023.

Artikel 3

Dit besluit is gericht tot het Koninkrijk Zweden.

Gedaan te Brussel,

   Voor de Raad

   De voorzitter

BIJLAGE