Hof van Justitie EU 12-07-1962 ECLI:EU:C:1962:26

I — Conclusies van partijen

Overwegende dat verzoeker concludeert dat het den Hove behage:

1. zich bevoegd te verklaren van de onderhavige vordering kennis te nemen;

2. te verstaan, dat bij de uitvoering van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal door een dienstfout van de Gemeenschap aan Worms schade is ontstaan;

3. een of meer deskundige(n) te benoemen, teneinde rapport uit te brengen over de door Worms geleden schade;

4. aan Worms ten laste van de Gemeenschap een geldelijke vergoeding toe te kennen tot zodanig bedrag als het Hof op grond van bovenbedoeld deskundigenbericht in goede justitie zal vermenen te behoren;

5. de Hoge Autoriteit te veroordelen in de proceskosten, die van de procedure tot verkrijging van toestemming om geheel kosteloos te procederen daaronder begrepen;”

Overwegende dat verweerster concludeert:

1. dat het Hof zich ten aanzien van de ingestelde vordering onbevoegd zal verklaren, althans deze niet ontvankelijk zal verklaren, althans zal ontzeggen;

2. dat het Hof de eisende partij zal veroordelen in de kosten van het geding;”

II — Overzicht van de feiten

Overwegende dat de voornaamste feiten, die verzoeker ter ondersteuning van zijn grieven aanvoert, als volgt kunnen worden samengevat:

Verzoeker was sedert 1 januari 1956 door het Duitse handelsbedrijf Hansa Rohstoff-Verwertung G.m.b.H. aangesteld als in- en verkoper van schroot voor het gebied van de Benelux. In de loop van 1957 stelde hij zijn werkgever in kennis van het feit dat bepaalde schroottransacties werden gedekt door frauduleuze verklaringen, die door een ambtenaar van het Nederlandse Ministerie van Economische Zaken waren afgegeven.

Nadat verzoeker op 28 november 1957 bij genoemd ministerie aangifte had gedaan van deze fraude, werd het contract dat hem met Hansa verbond opgezegd bij brief van 29 november 1957.

Daarop trachtte verzoeker in dezelfde branche een andere betrekking te vinden, waartoe hij verschillende pogingen in het werk stelde. Zo wendde hij zich, doch tevergeefs, tot een der directeuren van de Koninklijke Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken N.V., die tegelijkertijd voorzitter was van het Vereveningsfonds, van het Gemeenschappelijk Bureau van Schrootverbruikers (G.B.S.V.) en van het Regionaal Bureau Nederland.

Bij brief van 10 januari 1958 verzocht Worms het G.B.S.V., hem op welke wijze dan ook bij de schrootvoorziening in te schakelen. Op 13 januari 1958 antwoordde het G.B.S.V., dat ter zake een beslissing zou worden genomen na een onderzoek van zijn geschil met de Hansa. Een nieuwe brief van betrokkene aan het G.B.S.V. dd. 26 februari 1958, waarbij hij zijn verzoek herhaalde, zou onbeantwoord zijn gebleven.

Offertes aan het G.B.S.V. dd. 17 maart, 31 maart, en 12 mei 1958 werden afgewezen (antwoorden dd. 18 maart, 2 april en 13 mei 1958).

Op 11 juli 1958 deed hij opnieuw offerte. Voor de eerste maal scheen het G.B.S.V. bereid te zijn tot een positieve reactie, doch ook dit keer werd geen transactie afgesloten. Uit deze laatste mislukking meende verzoeker te mogen afleiden, dat de taktiek van het G.B.S.V. bestond in een schijnbare bereidheid tot zaken doen, waarna vervolgens een reden werd gezocht om de transactie te doen afspringen.

In een brief van Hoogovens dd. 16 juli 1958, getekend Bentz van den Berg, verklaart deze ten slotte, tot dusver te hebben gemeend dat „Luxemburg” bezwaar zou hebben tegen het zaken doen door het G.B.S.V. met Worms, doch dat hij naar aanleiding van een telefoongesprek met de Heer Spierenburg had begrepen „dat dit niet het geval was en nooit geweest is”. Verzoeker meent dat deze brief het bewijs oplevert, dat het G.B.S.V. geweigerd had zaken met hem te doen in de (later gebleken onjuiste) mening dat de Hoge Autoriteit de genoemde bezwaren had.

Ter ondersteuning van de stelling, dat de boycot waarvan hij het slachtoffer was geen kans van slagen zou hebben gehad indien de Hoge Autoriteit krachtig had ingegrepen inzake de schrootfraude, beroept verzoeker zich in het bijzonder op het feit dat het verzoek van 26 april 1954 om toestemming tot het aangaan van bepaalde overeenkomsten, ingediend door de Nederlandse schroothandelaren, eerst op 2 juni 1960 door de Hoge Autoriteit is verworpen.

Verweerster bestrijdt een gedeelte van deze stellingen, ofwel is van mening dat zij voor het onderhavige geding van geen belang zijn.

Op 1 juli 1961 is het verzoekschrift in de onderhavige zaak ingediend.

III — Middelen en argumenten van partijen

Overwegende dat de middelen en argumenten van partijen als volgt kunnen worden samengevat:

IV — Procedure

Overwegende dat de procedure een regelmatig verloop heeft gehad;

dat verzoeker op 24 oktober 1960 ter Griffie een verzoek heeft ingediend tot het verkrijgen van kosteloze rechtsbijstand;

dat de Eerste Kamer van het Hof dit verzoek bij beschikking van 24 januari 1961 heeft toegewezen;

dat het Hof in zijn zitting van 19 januari 1962 op het rapport van de Rechter-Rapporteur, de Advocaat-Generaal gehoord, partijen heeft verzocht bepaalde inlichtingen te verstrekken en stukken over te leggen;

dat verweerster en verzoeker op respectievelijk 8 februari 1962 en 30 maart 1962 op deze vragen hebben geantwoord;

A — Ten aanzien van de ontvankelijkheid

Overwegende dat verweerster de drie voorgedragen middelen niet-ontvankelijk acht;

1. Overwegende, ten aanzien van het eerste middel, dat verweerster stelt, dat blijkens de beschikking no. 2-57 (Publikatieblad van 28 januari 1957) het G.B.S.V., wanneer het schroot aankoopt, niet als orgaan van de Hoge Autoriteit zou moeten worden beschouwd en dat derhalve de beweerdelijk door het G.B.S.V. in dit opzicht begane onregelmatigheden niet tot aansprakelijkheid van verweerster kunnen leiden;

   dat dit verweer betrekking heeft op de vraag of de aanwezigheid van een dienstfout van de Gemeenschap — vereiste voor de gegrondheid van een beroep ex artikel 40 van het Verdrag — in casu niet uitgesloten moet worden geacht nu de betreffende handelingen van het G.B.S.V. buiten het kader van de werkzaamheden der Gemeenschap vallen; dat deze vraag niet de ontvankelijkheid doch de gegrondheid van het middel raakt;

2. Overwegende, ten aanzien van het tweede middel, dat verweerster zich beroept op het feit, dat het verzoekschrift niet nader aangeeft in welk tijdvak de beweerde boycot plaatsvond, noch uit welke feiten tot zodanige boycot kan worden besloten, noch ook welke maatregelen de Hoge Autoriteit gehouden was geweest te nemen; dat mitsdien de summiere uiteenzetting der aangevoerde middelen als vereist in artikel 38, paragraaf 1, sub c, in het request ontbreekt;

   dat verzoeker in zijn verweerschrift het op de boycot gegronde middel duidelijk heeft gesteld en in het verdere verloop van de procedure dit middel nader heeft ontwikkeld en aangevuld; dat het ten deze gevoerde verweer mitsdien niet kan worden aanvaard;

3. Overwegende, ten aanzien van het derde middel, dat verweerster aanvoert dat er geen causaal verband kan bestaan tussen het optreden der Hoge Autoriteit ter bestrijding der schrootfraude en de door verzoeker gestelde schade;

   dat dit argument van verweerster nopens de afwezigheid van enig causaal verband tussen de beweerde dienstfout en de geleden schade, niet een vraag van ontvankelijkheid raakt doch het geschil ten principale;

   Overwegende dat derhalve de door verweerster voorgedragen middelen van niet-ontvankelijkheid dienen te worden verworpen; dat het Hof ook ambtshalve geen bedenking ziet tegen de ontvankelijkheid van het beroep;

   dat het beroep mitsdien ontvankelijk is;

B — Ten principale

1. 1. Overwegende dat allereerst dient te worden onderzocht of de Hoge Autoriteit aansprakelijk is voor de dienstfout, welke het G.B.S.V. zou hebben begaan door zijn weigering op verzoekers schrootoffertes in te gaan;

      Overwegende, dat krachtens artikel 11 en 12 van de beschikking no. 2/57 van de Hoge Autoriteit het Vereveningsfonds voor ingevoerd schroot het uitvoerend orgaan vormt voor de Financiële Instelling, dat het alleen bevoegd is tot het nemen der voor de goede werking dier Instelling nodige beschikkingen en dat het G.B.S.V. op dit punt slechts tot het doen van voorstellen aan het Fonds bevoegd is; dat de eigen bevoegdheden van het G.B.S.V. van commerciële aard zijn en betrekking hebben op het doen van schrootaankopen voor gemeenschappelijke rekening en tot het rechtstreeks afsluiten van schrootaankopen voor de rekening van nader aan te wijzen verbruikers;

      dat mitsdien uit de opzet van voornoemde beschikking blijkt dat bedoelde werkzaamheden van privaatrechtelijke aard zijn;

      dat bovendien a contrario uit artikel 15 paragraaf 2 der meergenoemde beschikking volgt, dat het aan de Hoge Autoriteit voorbehouden recht om zelf in bepaalde gevallen een beschikking te nemen niet geldt voor de onderhavige werkzaamheden voorzien in de paragrafen 2 en 3 van artikel 11;

      dat het G.B.S.V. — een vennootschap naar Belgisch recht — in de uitoefening van zijn eigenlijke commerciële bevoegdheden onderworpen is aan het interne recht en dat het optreden van het G.B.S.V. slechts geacht kan worden rechtstreeks de aansprakelijkheid van de Hoge Autoriteit mede te brengen wanneer dit de werking van het vereveningsstelsel betreft en derhalve als bestuursoptreden moet worden aangemerkt;

      dat het in casu niet twijfelachtig is, dat de door verzoeker aan het G.B.S.V. gedane offertes een uitsluitend commercieel karakter droegen en rechtens niet verschilden van die welke hij aan schroot-verbruikende ondernemingen deed;

      dat overigens uit de door verzoeker geproduceerde stukken blijkt, dat hij het G.B.S.V. drie schrootoffertes heeft gedaan, respectievelijk bij brieven van 17 maart, 31 maart en 12 mei 1958;

      dat de eerste twee offertes geen prijsaanduiding bevatten en niet nauwkeurig waren geformuleerd, gelijk het Hof heeft kunnen vaststellen door een vergelijking van die aanbiedingen met door derden tot het G.B.S.V. gerichte offertes, zodat de weigering van het G.B.S.V. om op deze aanbiedingen van verzoeker in te gaan niet van discriminatoire aard kan worden geacht;

      dat, zo de offerte van 12 mei 1958 al met meer volledigheid was geformuleerd, haar afwijzing door het G.B.S.V. evenmin discriminatoir ten opzichte van verzoeker kan worden geacht waar, naar verweerster onweersproken heeft gesteld, een volkomen gelijke aanbieding — op 1 mei van hetzelfde jaar door een derde aan het G.B.S.V. gedaan en kennelijk betrekking hebbende op dezelfde partij schroot — in ongeveer gelijke bewoordingen was afgewezen;

      dat mitsdien de aangevoerde feiten geen grond opleverden om de Hoge Autoriteit te verplichten tot tussenkomst bij het G.B.S.V.;

   2. Overwegende dat verzoeker aanvoert dat de Hoge Autoriteit, in haar hoedanigheid van overheid, gehouden was haar bevoegdheden ten opzichte van het G.B.S.V. aan te wenden, teneinde die instelling tot het doen van zaken met verzoeker te bewegen;

      dat deze bewering moet worden verworpen;

      dat toch het G.B.S.V. bij zijn keuze der verkopers waarvan het schroot aankoopt een privaatrechtelijke werkzaamheid uitoefent, waarin de Hoge Autoriteit zich niet bevoegdelijk kan mengen;

2. 1. Overwegende dat verzoeker stelt dat de Hoge Autoriteit een dienstfout heeft begaan door niet tussenbeide te komen teneinde de boycot te breken welke tegen verzoeker zowel door het G.B.S.V. als de schroothandelaren werd gepleegd;

      Overwegende dat naar algemene rechtsopvatting boycot een onrechtmatige daad oplevert wanneer het daarmede beoogde doel of de daartoe aangewende middelen ongeoorloofd of in strijd met de goede zeden zijn — bij voorbeeld wanneer zodanige handeling strekt tot wraakneming of is ingegeven door afgunst zonder voor de daders van enig redelijk nut te zijn — of wanneer er een kennelijke wanverhouding bestaat tussen het beoogde voordeel en de door het slachtoffer van de boycot geleden schade;

      Overwegende evenwel, dat eerst dient te worden onderzocht of het E.G.K.S.-Verdrag verweerster de bevoegdheid geeft om tegen de door verzoeker beweerdelijk ondervonden boycot op te treden;

      Overwegende dat de Hoge Autoriteit op grond van artikel 65. sub 1 en 5, van het Verdrag, houdende het verbod van „alle onderling samenhangende gedragingen welke ertoe zouden kunnen leiden om de normale werking van de mededinging op de gemeenschappelijke markt te vervalsen”, kan optreden tegen degenen die een onder deze termen vallende boycot bedrijven;

      dat verzoeker echter in casu niet heeft aangetoond, dat de beweerdelijk tegen hem gevoerde boycot zou hebben geleid tot het beletten, beperken of vervalsen van de normale werking der mededinging op de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 65 van het E.G.K.S.-Verdrag;

      dat de Hoge Autoriteit niet de vereiste bevoegdheid bezat tegen de boycot, gelijk die door verzoeker is gesteld en gekenmerkt, op te treden; dat mitsdien de gestelde feiten niet onder de bevoegdheid van de Hoge Autoriteit vallen;

   2. Overwegende, dat verzoeker de Hoge Autoriteit nog verwijt eerst na zes jaren, namelijk op 2 juni 1960, afwijzend te hebben beschikt op het verzoek dd. 26 april 1954 ingevolge artikel 65 paragraaf 2 van het Verdrag ingediend door het kartel van schroot-handelaren, die door de Nederlandse staalondernemingen als rechtstreekse leveranciers waren toegelaten; dat de door verzoeker geleden schade gelegen zou zijn in het feit, dat, ware de Hoge Autoriteit ter zake meer diligent geweest, bedoel kartel zou hebben opgehouden te bestaan op het tijdstip waarop zich de schrootfraudes voordeden, in welk geval verzoeker gemakkelijker handelsrelaties tot stand had kunnen brengen met de schrootafnemers;

      Overwegende dat deze grief moet worden verworpen;

      dat immers een eventueel verzuim van de Hoge Autoriteit bij de behandeling van het verzoek tot goedkeuring van bovenbedoeld kartel aan verzoeker slechts een indirecte schade had kunnen toebrengen, welke schade overigens niet naar de eis des rechts bewezen is;

3. Overwegende dat verzoeker stelt, dat de Hoge Autoriteit geen voldoende voortvarendheid heeft betracht bij het liquideren der schrootfraudes en de vervolging van de schuldigen;

   Overwegende dat verzoeker niet het bewijs heeft bijgebracht, dat hij een directe schade geleden zou hebben uit hoofde van een beweerde nalatigheid van de Hoge Autoriteit op dit punt;

   dat, integendeel, uit de door verzoeker overgelegde stukken blijkt, dat hij zich reeds begin 1958 geruïneerd achtte ten gevolge van het verlies van zijn positie als vertegenwoordiger van de Hansa;

   dat verzoekers stellingen derhalve neerkomen op de bewering, dat hij zich nieuwe middelen van bestaan zou hebben kunnen scheppen indien de Hoge Autoriteit met meerdere voortvarendheid tegen de schrootfraudes zou zijn opgetreden;

   dat verzoeker geen enkel bewijs heeft bijgebracht voor het bestaan van een causaal verband tussen de beweerdelijk door hem geleden schade en de nalatigheid van de Hoge Autoriteit bij de repressie der schrootfraudes;

   dat deze grief moet worden verworpen;

   Overwegende dat het beroep derhalve ongegrond moet worden verklaard;

C — Ten aanzien van de kosten

Overwegende dat krachtens artikel 69, paragraaf 2, van het Reglement voor de procesvoering de in het ongelijk gestelde partij in de kosten zal worden verwezen;

dat, nu alle door verzoeker voorgedragen middelen zijn verworpen, de proceskosten te zijnen laste moeten worden gebracht, daaronder begrepen die van het verzoek tot toelating om kosteloos te procederen;