Hof van Justitie EU 26-02-1976 ECLI:EU:C:1976:30

1. Algemene opmerkingen

De Britse Regering is van mening dat de door de nationale rechter voorgelegde vragen moeten worden bezien in het licht van het feit dat de betrokken besluiten van het CIP deel uitmaakten van de bestrijding van de stijging der prijzen, die zeer dringend is wanneer het gaat om produkten ter voorziening in de eerste levensbehoeften, zoals een groot aantal voedingsprodukten.

Al zijn alle Lid-Staten het eens over de noodzaak om de inflatie te bestrijden, zij zijn er tot nu toe niet in geslaagd om hun economieën zodanig te coördineren dat de te treffen anti-inflatiemaatregelen van staat tot staat min of meer analoog kunnen zijn. De Raad heeft in een aantal resoluties vastgesteld dat de Lid-Staten verplicht zijn ervoor te zorgen dat hun inspanningen op elkaar zijn afgestemd en elkaar wederzijds versterken. De Raad neemt aan dat in een bepaald land van de Gemeenschap genomen maatregelen sterk kunnen doorwerken in andere landen, en heeft „de specifieke en veranderlijke aard van het inflatieprobleem in de gehele Gemeenschap (the specific and changing nature of the inflation problem throughout the Community”) erkend.

Indien de Lid-Staten over geen enkele mogelijkheid tot interventie in de prijsvorming beschikken zouden zij niet kunnen voldoen aan de verplichtingen die artikel 104 van het Verdrag hen oplegt, namelijk „het evenwicht van [hun] betalingsbalans in haar geheel te verzekeren en het vertrouwen in [hun] valuta te handhaven, waarbij zij zorg dragen voor een hoge graad van werkgelegenheid en voor een stabiel prijspeil”. Daardoor zou de financiële stabiliteit van de Lid-Staten in gevaar worden gebracht, terwijl artikel 6, lid 2, van het Verdrag de instellingen opdraagt zulks te voorkomen.

De Commissie beschrijft eerst de situatie in de Lid-Staten wat betreft de vaststelling van maximum detailhandelsprijzen voor verschillende landbouwproducten en wijst er op dat elke Lid-Staat, met uitzondering van de Bondsrepubliek Duitsland, voor een of meer produkten tot een dergelijke vaststelling is overgegaan.

De Commissie diende in 1968 een voorstel in bij de Raad voor een verordening betreffende de melksector, die ten doel had, de bevoegdheid van de Lid-Staten om voor dit produkt maximum consumptieprijzen vast te stellen, te beperken. Dit voorstel haalde het niet, omdat de nationale delegaties eenstemmig betoogden, dat de regelingsbevoegdheid op dit gebied alleen tot de Lid-Staten behoorde.

2. Eerste vraag

Tasca betoogt dat de overwegingen van het arrest Galli ook in het onderhavige geval van toepassing zijn, ondanks het feit dat de nationale maatregelen destijds betrekking hadden op het produktie- en groothandelsstadium, terwijl in casu de litigieuze regeling op alle commerciële stadia van toepassing is. Hoofdzaak is dat de bij verordening nr. 1009/67 ingevoerde prijsregeling in wezen gelijk is aan die van verordening nr. 120/67. Tot staving dezer stelling geeft Tasca een gedetailleerde analyse van de gemeenschappelijke punten van deze regelingen en wijst er met name op dat deze ten doel hebben de handelaren een winstminimum te garanderen, zonder zich echter te verzetten tegen het behalen van een hogere winst in de hypothese — theoretisch op het moment dat de verordeningen werden vastgesteld, maar realistisch in de huidige situatie, gekenmerkt door een tekort aan suiker en door de prijsverhoging op de wereldmarkt — dat de vrije marktprijzen hoger zijn dan de door de Gemeenschap vastgestelde drempelprijs.

De betrokken Italiaanse regeling is onverenigbaar met het Gemeenschapsrecht, a) doordat de Lid-Staten elke bevoegdheid om in de betrokken sector op te treden hebben verloren en b) in elk geval omdat zij de doelstellingen in gevaar brengt en de werking verstoort van de gemeenschappelijke ordening der suikermarkten.

1. Doordat elke gemeenschappelijke marktordening de nationale ordeningen heeft vervangen, moet zij worden geacht op zichzelf te volstaan.

   Meer in het bijzonder met betrekking tot suiker, stelt artikel 16 van verordening nr. 1009/67 in de redactie van verordening nr. 607/72 van de Raad van 23 maart 1972 (PB L 75, blz. 4) de Gemeenschap de noodzakelijke instrumenten ter beschikking om een prijsstijging te voorkomen, namelijk een heffing bij uitvoer en subsidies bij invoer.

   In het arrest Galli werd weliswaar beslist dat de Lid-Staten in beginsel de bevoegdheid hebben behouden „om in het detailhandels- en consumptiestadium passende maatregelen inzake de prijsvorming te nemen” in tegenstelling tot het produktie- en groothandelsstadium. Denkbaar is echter dat het Hof zich in dit opzicht niet definitief heeft willen uitspreken en dat de aangehaalde passage wordt verklaard door het feit dat de betrokken regeling in de zaak Galli slechts het produktie- en groothandelsstadium betrof. In werkelijkheid pleiten de volgende elementen voor de stelling dat er niet dient te worden onderscheiden tussen de verschillende commerciële stadia.

   • Artikel 39, lid 1, sub e, van het Verdrag verplicht de Gemeenschap „redelijke prijzen bij de levering aan verbruikers te verzekeren”.

   • Artikel 3, lid 3, van 's Raads verordening nr. 2931/74 van 18 november 1974 (PB L 311, blz. 8) betreffende de instelling van een subsidie bij invoer van witte en ruwe suiker, verplicht de inschrijvers juist in het consumptiestadium de door de Gemeenschap vastgestelde maximumprijs in acht te nemen.

   • Een in het kader van een gemeenschappelijke ordening ingestelde prijsregeling kan niet worden gelijkgesteld met slechts door de Gemeenschap vastgestelde prijzen. Het Hof heeft de stelling dat de Lid-Staten vrij zijn elk onderwerp te regelen dat niet onder een uitdrukkelijke Gemeenschapsregeling valt, herhaaldelijk verworpen.

2. De communautaire regeling heeft ten doel het inkomen van de producenten te handhaven, terwijl de besluiten van het CIP ertoe leiden dat dit wordt verlaagd. Door aldus eenzijdig slechts één van de in artikel 39 van het Verdrag genoemde doelstellingen na te streven, handelde de Italiaanse staat in strijd met het Gemeenschapsoptreden, dat berust op een andere opvatting over de vraag aan welke der doelstellingen, die niet alle in dezelfde richting gaan, voorrang moet worden gegeven. Het is veelbetekenend dat het stelsel van invoersubsidies van verordening nr. 2931/74 niet zodanig werd ingericht dat de kosten van alle ingevoerde suiker werden teruggebracht tot het peil van de communautaire drempelprijs, die aldus de functie van een soort minimumprijs bleef vervullen. Ten slotte blijkt de liberale filosofie van de Gemeenschapsregeling op het gebied van suiker uit talrijke elementen, met name artikel 3, lid 2, van verordening nr. 1009/67, volgens hetwelk „afgeleide interventieprijzen [worden] vastgesteld, rekening houdend met de regionale prijsverschillen voor suiker die verwacht kunnen worden bij een normale oogst en bij een vrij verkeer van suiker op basis van de natuurlijke voorwaarden voor de prijsvorming op de markt”.

   De vaststelling van maximumprijzen voor het laatste commerciële stadium heeft onvermijdelijk invloed op de in de eerdere stadia toegepaste prijzen; deze prijzen kunnen dus niet meer vrijelijk worden gevormd, hoewel de Gemeenschapsregeling zulks vooronderstelt.

De Italiaanse Regering is van mening dat de eerste vraag ontkennend moet worden beantwoord.

Uit het arrest Galli kan men niet afleiden — en het is ook niet juist — dat de Lid-Staten de bevoegdheid hebben verloren om eenzijdig maximum detailhandelsprijzen vast te stellen. De nationale regeling in de zaak Galli had ten doel een prijzenstop voor het produktie- en groothandelsstadium, terwijl het in het onderhavige geval gaat om een regeling betreffende de prijzen in het detailhandels- en consumptiestadium, voor welke stadia in het arrest Galli het beginsel werd gehuldigd van handhaving van de bevoegdheid der Lid-Staten „om passende maatregelen inzake de prijsvorming te nemen”.

De gemeenschappelijke ordening der suikermarkten onderscheidt zich niet wezenlijk van die der graanmarkten die in het arrest Galli in het geding was. Met name betreft de hierbij ingestelde prijsregeling ook slechts het produktie- en groothandelsstadium; het hoofddoel ervan is eveneens om de producenten „de noodzakelijke waarborgen op het gebied van de werkgelegenheid en de levensstandaard te blijven verzekeren” (tweede overweging van de considerans bij verordening nr. 1009/67).

Een nationale prijsregeling voor het detailhandels- en consumptiestadium is dus slechts onverenigbaar met verordening nr. 1009/67 indien zij indirect doorwerkt in de daarin bepaalde prijzen, bij voorbeeld door een maximum detailhandelsprijs vast te stellen die lager is dan de interventieprijs of, meer in het algemeen, door een maximumprijs onder zodanige voorwaarden vast te stellen dat hierdoor invloed wordt uitgeoefend op de Gemeenschapsprijzen. Dit is in casu niet het geval, daar de bij besluit nr. 28/1974 van het CIP vastgestelde maximumprijs uitgaat van een prijs franco fabriek die aanzienlijk boven de communautaire drempelprijs en dus boven de richtprijs en de interventieprijs ligt.

De Britse Regering stelt een gedetailleerd onderzoek in naar de arresten van het Hof inzake de al dan niet verenigbaarheid met het Gemeenschapsrecht van nationale interventies in de prijsvorming van produkten die onder een gemeenschappelijke marktordening vallen. Uit al deze arresten kan met name het volgende worden opgemerkt:

• In de eerste plaats dient de draagwijdte en de doelstelling van de betrokken Gemeenschapsverordening te worden bezien met het oog op de bepalingen van het Verdrag, met name de artikelen 38 tot en met 40.

• Het schijnt dat volgens het Hof zowel de gevolgen als de doeleinden van de nationale regeling in een bepaald geval verenigbaar moeten zijn met de communautaire oogmerken.

Een nationale maatregel tot vaststelling van maximum verkoopprijzen zou zeer wel kunnen overeenkomen met de doelstellingen van verordening nr. 1009/67, namelijk dat een stabiele markt wordt verwezenlijkt en aan de producenten een zekere werkgelegenheid en een redelijke levensstandaard wordt gegarandeerd, met vermijding van overproduktie. Deze verordening verzet zich alleen ertegen dat dergelijke prijzen worden vastgesteld op een niveau dat tot doel of tot gevolg heeft de verwezenlijking van deze doelstellingen te belemmeren.

Volgens de Commissie geldt het beginsel uit het arrest Galli dat de Lid-Staten niet meer eenzijdig kunnen ingrijpen in het prijsvormingsmechanisme zoals dit uit de gemeenschappelijke ordening der markten in granen en oliën en vetten voortvloeit eveneens voor suiker. Dit volgt uit de aard en de functie van de prijsregeling van verordening nr. 1009/67, waarin een volledige liberalisering van het intracommunautaire handelsverkeer en bijgevolg een regeling van het extracommunautaire handelsverkeer wordt beoogd.

In het arrest Galli werd daarentegen aangenomen dat nationale prijsmaatregelen in het detailhandels- en consumptiestadium verenigbaar zijn met het Gemeenschapsrecht, „mits deze maatregelen de doelstellingen of de werking van de betrokken gemeenschappelijke marktordening niet in gevaar brengen”. Om na te gaan of dit in de onderhavige zaak het geval is dienen van de door het CIP vastgestelde maximum detailhandelsprijzen te worden afgetrokken alle elementen die tussen het moment waarop het produkt de fabriek heeft verlaten en dat waarop het aan de consument werd verkocht op de kostprijs van het produkt hebben gedrukt (verhandelingskosten, rechten en heffingen, transportkosten, enz.); zo verkrijgt men de prijs franco fabriek. De Commissie gaat hiertoe over en komt tot de conclusie dat ten tijde van de betrokken maatregelen de aldus berekende prijs franco fabriek boven de door de Gemeenschap vastgestelde drempelprijs, dus a fortiori boven de richtprijs en de interventieprijs lag. Daarom brengen de litigieuze maximumprijzen noch de doelstellingen noch de werking van de gemeenschappelijke ordening in gevaar.

Men kan zich evenwel afvragen of het arrest Galli, afgezien van deze overwegingen, niet neerkomt op de ontkenning van elke bevoegdheid van de Lid-Staten tot vaststelling van de landbouwprijzen. Een dergelijke conclusie zou echter voorbarig zijn, daar de Gemeenschap op dit terrein nooit uitsluitende bevoegdheid heeft opgeëist, waarvan de uitoefening ernstige consequenties op politiek en economisch gebied zou meebrengen.

Volgens de Raad moet het antwoord worden gezocht enerzijds „in de filosofie van het prijsstelsel van de marktordeningen” en meer in het bijzonder van de gemeenschappelijke ordening van de suikermarkt, en anderzijds „in de bevoegdheidsverdeling tussen de Gemeenschap en de Lid-Staten op het gebied van algemeen economisch beleid”.

3. Tweede vraag

Tasca merkt in de eerste plaats op dat de draagwijdte van deze vraag de landbouwsector te buiten gaat.

Luidens artikel 2, lid 3, sub d, en e, van richtlijn nr. 70/50/EEG van de Commissie van 22 december 1969 (PB L 13, van 19. 1. 1970, blz. 29) „houdende opheffing van de maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen, niet bedoeld in andere krachtens het EEG-Verdrag vastgestelde bepalingen”, behoren tot deze maatregelen die welke „de eventuele verhoging van de prijs van het ingevoerde produkt met de bijkomende kosten en lasten, die aan de invoer inherent zijn, onmogelijk maken”, of „de prijzen van de produkten, alleen aan de hand van de kostprijs of van de kwaliteit van de nationale produkten, op een dusdanig peil vaststellen dat hierdoor een invoerbelemmering ontstaat”. In de praktijk verbieden deze bepalingen elke prijsvaststelling door de nationale autoriteiten, want een dergelijke maatregel zou door zijn starheid steeds aldus de invoer kunnen belemmeren van produkten die, doordat hierop hogere produktiekosten drukken dan op nationale produkten, in de betrokken staat slechts tegen hogere prijzen kunnen worden afgezet dan de nationale produkten — hetgeen het Hof voldoende heeft geoordeeld. Dit geldt a fortiori voor zover de andere Lid-Staten de prijsvorming overlaten aan een vrije vraag en aanbod.

De Italiaanse Regering merkt op dat een nationale regeling van de onderhavige soort op zichzelf niet in strijd is met de Gemeenschapsbepalingen op het gebied van het vrije verkeer van goederen er met name niet met de bepalingen waarin maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen worden verboden. Een dergelijke onverenigbaarheid kan slechts volgen uit de bijzondere omstandigheden van het geval; deze bestaat bij voorbeeld wanneer de maximum prijs onder het peil van de drempelprijs wordt vastgesteld. Dit is hier niet het geval.

De Britse Regering leidt uit 's Hofs rechtspraak af dat een nationale regeling die de prijzen beïnvloedt geenszins ipso facto onder het verbod van maatregelen van gelijke werking als een kwantitatieve beperking valt, of het nu om landbouwprodukten gaat of niet. In elk afzonderlijk geval dienen de draagwijdte, de werking en het doel van de betrokken regeling te worden bezien.

De bepalingen van artikel 30 van het Verdrag kennen een aantal uitzonderingen, ook buiten de in artikel 36 genoemde. Zo kan een ingrijpen in het proces van de prijsvorming veelvuldig een element van de in artikel 103 bedoelde conjunctuurpolitiek vormen. Al kan dit laatste artikel wellicht geen uitzondering vormen op de bijzondere bepalingen van de gemeenschappelijke marktordeningen, het is toch van toepassing op het algemene door het beginsel van artikel 50 beheerste gebied.

Enkele tussen de Gemeenschap en derde landen gesloten akkoorden bevatten een analoog verbod als artikel 30 van het Verdrag. De Gemeenschap heeft echter nooit de stelling aanvaard dat de in het kader van een gemeenschappelijke marktordening ingevoerde prijsregelingen gelijke werking hebben als kwantitatieve invoerbeperkingen.

De Commissie geeft een soortgelijke mening, zonder zich echter op concrete wijze uit te spreken over de verenigbaarheid van de litigieuze regeling met het Gemeenschapsrecht.

Een nationale maatregel als de onderhavige staat slechts gelijk met een kwantitatieve beperking indien zij — hoewel zij formeel zonder onderscheid zowel op nationale als op geïmporteerde produkten van toepassing lijkt te zijn — zo is opgezet dat zij een belemmering vormt voor de importen die bij ontbreken van de maatregel mogelijk waren geweest, terwijl de verkoop van nationale produkten niet in dezelfde mate wordt benadeeld. Dit is bij voorbeeld het geval wanneer de vastgestelde prijs lager is dan die waarvoor het geïmporteerde produkt zou kunnen worden afgezet doordat het nationale gezag, wat de geïmporteerde produkten betreft, geen rekening heeft gehouden met de eventueel verschillende handelsmarges of met de aan de importen verbonden kosten. Het is overigens mogelijk dat een nationale maatregel die aanvankelijk niet het vrije verkeer van goederen in gevaar kon brengen, dit later wel kan. Dit kan bij voorbeeld gebeuren wanneer de maatregel het onmogelijk maakt de prijs van het ingevoerde produkt te verhogen in overeenstemming met de verhoging van de produktiekosten die eventueel in de producerende Lid-Staten heeft plaatsgevonden. Dan zijn de door Tasca (zie boven) genoemde bepalingen van richtlijn nr. 70/5 O/EEG van toepassing. Het staat dus aan de nationale rechter de in de besluiten van de CIP vastgestelde prijzen ten tijde van de aan Tasca te laste gelegde feiten te vergelijken met de toen verhoogde prijzen op de markten van de andere Lid-Staten.

De Raad neemt in de tweede vraag geen standpunt in.

4. Derde vraag

Tasca zet uiteen dat op grond van de jurisprudentie van het Hof deze vraag bevestigend moet worden beantwoord.

De Italiaanse Regering neemt aan dat, voorzover een door de nationale autoriteiten vastgestelde maximum detailhandelsprijs onverenigbaar is met het Gemeenschapsrecht, de bevoegdheid om dit vast te stellen evenzeer aan de nationale rechter als aan de Commissie behoort.

Artikel 30 van het Verdrag doet voor particulieren, door middel van de bepaling van artikel 35 van verordening nr. 1009/67, subjectieve situaties ontstaan die de nationale rechter dienen te beschermen.

De Britse Regering is van mening dat de specifieke bepalingen in de verordeningen houdende een gemeenschappelijke ordening der markten weliswaar rechtstreeks toepasselijk zijn, maar dat de stelling dat dit eveneens opgaat voor artikel 30 van het Verdrag tot moeilijkheden kan leiden.

De Commissie meent dat ingeval de bevoegdheid om de noodzakelijke maatregelen te treffen om het hoofd te bieden aan de prijsverhoging van de onder de gemeenschappelijke marktordeningen vallende produkten wordt voorbehouden aan de Gemeenschapsinstellingen, of voor zover een door de nationale autoriteiten genomen besluit een maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve beperking vormt, de particulieren, ten behoeve van wie de betrokken bepalingen, met name artikel 30 van het Verdrag, rechtstreekse werking hebben, niet zijn gehouden de eenzijdig vastgestelde maatregelen van de staten op dit gebied in acht te nemen.

De Raad neemt in de derde vraag geen standpunt in.

Overwegende dat het Hof na de sluiting van de schriftelijke behandeling de Italiaanse regering heeft verzocht om vóór de mondelinge behandeling schriftelijk te antwoorden op vier vragen, waarvan de vierde tegelijkertijd tot de Commissie werd gericht;

dat de gegeven antwoorden kunnen worden samengevat als volgt;

1. De eerste twee vragen van het Hof

Deze vragen luidden als volgt:

Wat moet worden verstaan onder „verkoop en detail” in de zin van besluit nr. 28/1974 van het CIP? In het bijzonder: zijn de bij dit besluit vastgestelde prijzen alleen van toepassing op de verkoop van de detaillist aan de eindverbruiker of ook op andere transacties (en zo ja: welke)?

Kan de verkoop van een grote hoeveelheid suiker (b.v. 25 000 kg griessuiker) eveneens een verkoop en detail vormen in de zin van het besluit?

De Italiaanse Regering zet uiteen dat de bij besluit nr. 28/1974 vastgestelde prijzen alleen van toepassing zijn op verkopen waarin de rechtstreekse koper de eindverbruiker is. Als verkoop en gros moet worden beschouwd de verkoop aan andere handelaren, grossiers, detaillisten, beroepsgebruikers of andere grote gebruikers.

De hoveelheid produkten die onder een bepaalde transactie valt heeft geen enkel belang voor het onderscheid tussen „verkoop en detail” en verkoop en gros. Zo kan eventueel zelfs een transactie als de onderhavige over 25 000 kg griessuiker een „verkoop en detail” vormen. De Italiaanse regering weet echter niet of de betrokken verkoop al dan niet aan een eindverbruiker is verricht.

2. De derde vraag van het Hof

Met deze vraag werd de Italiaanse regering verzocht een meer gedetailleerde motivering te geven … van haar stelling dat de besluiten nrs. 28/1974 en 39/1974 van het CIP geen betrekking hebben op het produktie- en groothandelsstadium, terwijl besluit nr. 39/1974 als componenten van de maximum detailhandelsprijzen elementen noemt — en daarvan het bedrag vaststelt — als de maximumprijs franco fabriek, maximumprijs franco groothandelsdepot en maximumvergoeding voor de distributie aan groot- en detailhandel.

De Italiaanse Regering antwoordt dat besluit nr. 39/1974 luidens zijn eerste overweging werd vastgesteld „gezien de noodzaak om de samenstelling van de prijs van suiker, bedoeld bij besluit… nr. 28/1974 aan te geven”. Het bevatte dus noch de vaststelling van maximum detailhandelsprijzen noch a fortiori de vaststelling van de prijs francofabriek of van de prijs franco groothandelsdepot maar beperkte zich tot het opsommen van deze elementen — alsmede van de maximum vergoeding tot dekking van de distributiekosten — als componenten van genoemde maximumprijzen.

Door de termen „maximumprijs franco fabriek”, „maximumprijs franco groothandelsdepot” en „maximum vergoeding voor de distributie aan groot- en detailhandel” te gebruiken, had men zich in besluit nr. 39/1974 op onjuiste wijze uitgedrukt. Het ging daar immers om kostenfactoren waarmee rekening moest worden gehouden voor de vaststelling van de maximum detailhandelsprijzen, maar die niet dwingend werden opgelegd.

In bijlage bij haar antwoord produceert de Italiaanse Regering een overzicht van de bij besluit nr. 28/1974 vastgestelde detailhandelsprijzen. Dit overzicht bevestigt de voorafgaande uiteenzettingen en toont aan dat het CIP een heel wat hogere prijs franco fabriek in aanmerking heeft genomen dan de destijds geldende drempelprijs.

3. De vierde vraag van het Hof

Met deze vraag werden de Italiaanse Regering en de Commissie verzocht:

meer gedetailleerd uiteen te zetten … onder welke voorwaarden naar hun mening een nationale prijsregeling van de onderhavige soort

1. de prijsvorming als voorzien in het kader van de gemeenschappelijke ordening der suikermarkten kan wijzigen;

2. meer in het algemeen de doelstellingen of de werking van deze gemeenschappelijke ordening in gevaar kan brengen.

Terwijl de Italiaanse Regering ten deze geen standpunt heeft ingenomen, heeft de Commissie de volgende opmerkingen gemaakt, waarbij zij erop wees, dat hiermee niet de vraag van de verenigbaarheid van de betrokken maatregelen met artikel 30 van het Verdrag werd behandeld.

De gemeenschappelijke ordening der suikermarkten is opgebouwd rond drie basisprijzen, te weten de richtprijs, de drempelprijs en de interventieprijs. De richtprijs is een „politieke”, dat wil zeggen gewenste, maar niet opgelegde prijs. Om deze prijs op de gemeenschappelijke markt te verwezenlijken heeft de Gemeenschap een reeks indirecte middelen te baat genomen: publikatie van de vastgestelde richtprijs, heffingen bij import, interventies op de binnenlandse markt en restituties bij export.

Vóór het arrest Galli was het standpunt van de Commissie inzake eenzijdig door bepaalde Lid-Staten genomen maatregelen op het gebied van de landbouwprijzen als volgt:

• Ten aanzien van de produktie — en groothandelsprijzen konden de Lid-Staten slechts maximum verkoopprijzen vaststellen voorzover daardoor niet de werking van de mechanismen van de gemeenschappelijke marktordening werd geschaad, of althans werd gehinderd of bemoeilijkt. Zo was vaststelling van een maximum verkoopprijs onder de interventieprijs ongeoorloofd, want zij verhinderde rechtstreeks de verwezenlijking van een door het Gemeenschapsrecht gegarandeerd prijspeil. Eveneens was ongeoorloofd dat de prijzen onder de richtprijs waren vastgesteld, omdat in een dergelijk geval de nationale maatregel de verwezenlijking van de richtprijs belemmerde. Indien ten slotte de maximum verkoopprijzen boven de richtprijs werden bepaald, moest van geval tot geval worden onderzocht of de nationale maatregel al dan niet een belemmering voor de verwezenlijking van deze prijs vormde.

• De Lid-Staten hadden de bevoegdheid behouden om de detailhandelsprijzen vast te stellen voor zover de in het kader van de betrokken gemeenschappelijke ordening vastgestelde Gemeenschapsbepalingen zich niet daartegen verzetten.

  Toch kan het toepassingsgebied van de gemeenschappelijke marktordeningen ook worden uitgebreid tot het consumptiestadium, zoals volgt uit artikel 39, lid 1, sub e, van het Verdrag, volgens hetwelk het gemeenschappelijk landbouwbeleid onder meer ten doel heeft „redelijke prijzen bij de levering aan verbruikers te verzekeren”. Voor de vraag of een door een Lid-Staat vastgestelde maximum detailhandelsprijs verenigbaar is met de communautaire prijzen, dient te worden onderzocht van welk prijsniveau franco fabriek, gelet op de gemiddelde winstmarges van de tussenhandel, bij genoemde maximum prijs wordt uitgegaan.

Het arrest Galli leidt de Commissie, meer in het bijzonder voor de onderhavige zaak, tot de volgende overwegingen:

• Het aan het Hof voorgelege geval heeft een specifiek karakter doordat van alle landbouwprodukten bij suiker het meest duidelijk het verband blijkt tussen de verkoopprijzen in het stadium van de produktie en de groothandel enerzijds, en de verkoopprijzen in het stadium van de detailhandel en de consumptie anderzijds. De betrokken besluiten van het CIP tonen aan dat het in Italië bij suiker mogelijk is „zonder onderscheid de prijzen te controleren door het ene of het andere stadium te regelen”.

• Al stelde de Commissie in haar schriftelijke opmerkingen dat de bij besluit nr. 28/1974 vastgestelde detailhandelsprijs, doordat hierbij werd uitgegaan van een hogere prijs franco fabriek dan de communautaire drempelprijs, de doelstellingen en de werking van de gemeenschappelijke ordening der suikermarkten niet in gevaar bracht, is zij zich bewust van het feit dat dit standpunt kritiek kon oproepen. In de eerste plaats mist het onderscheid tussen de produktie en de groothandel enerzijds en de detailhandel anderzijds immers nauwkeurigheid. Voorts kan de door de Commissie gekozen methode om de verenigbaarheid van de litigieuze prijzen met de Gemeenschapsregeling vast te stellen, bij welke methode wordt uitgegaan van de prijs franco fabriek, aanleiding geven tot het verwijt dat zij in strijd is met het arrest Galli.

Overwegende dat tijdens de mondelinge behandeling van 16 december 1975, Tasca, ten deze vertegenwoordigd door D. Viscardini, advocaat te Padua, de Britse Regering, ten deze vertegenwoordigd door G. Slynn, Q C, als gemachtigde van de Treasury Solicitor, de Italiaanse Regering, ten deze vertegenwoordigd door I. M. Braguglia, vice-avvocato dello Stato, de Commissie, ten deze vertegenwoordigd door haar juridisch adviseur C. Maestripieri, en de Raad, ten deze vertegenwoordigd door haar juridisch adviseur M. C. Giorgi de tijdens de schriftelijke behandeling gebezigde argumenten nader hebben toegelicht;

dat de bij deze gelegenheid naar voren gebrachte nieuwe gegevens kunnen worden samengevat als volgt;

Tasca meent dat de door de nationale rechter gestelde vragen niet alleen het consumptiestadium betreffen. Een dergelijke beperking volgt niet uit de bewoordingen van deze vragen, en de betrokken levering, verricht aan een beroepsgebruiker was een verkoop en gros. Voor het overige zijn de beweringen van de Italiaanse Regering onjuist, voor zover zij aannemelijk moeten maken dat de besluiten nrs. 28/1974 en 39/1974 alleen van toepassing zijn op de verkoop aan uiteindelijke verbruikers en dat het tweede dezer besluiten met het gebruik van uitdrukkingen als „maximum prijs franco fabriek” zich ertoe had beperkt om met bepaalde kostenfactoren rekening te houden, zonder deze op dwingende wijze op te leggen. Deze stelling is in strijd met de door de Italiaanse rechterlijke instanties gegeven uitlegging van de besluiten en meer in het bijzonder met de opvatting waardoor de Pretore van Padua zich in de onderhavige zaak liet leiden.

De Italiaanse Regering betoogt dat, indien verordening nr. 1009/67 ten doel heeft de werkgelegenheid en de levensstandaard van de suikerproducenten te garanderen, zulks wordt verwezenlijkt dank zij de vaststelling van de interven tieprijs, die als enige van de communautaire prijzen bindend is en garandeert dat de producent nooit wordt gedwongen, met verlies te produceren. Anders gezegd, de verordening garandeert de producenten een minimumwinst, maar niet de maximumwinst die de producenten zouden kunnen maken indien zij vrij waren de detailhandelsprijzen te bepalen. Meer in het bijzonder als antwoord op de in de zaak 65-75 (Tasca) na de sluiting van de schriftelijke behandeling door het Hof gestelde vierde vraag, merkt de Italiaanse Regering op dat de vaststelling van maximum detailhandelsprijzen de doelstellingen en de werking van de gemeenschappelijke ordening slechts in gevaar brengt, indien zij zodanig wordt verricht dat de realisering van genoemde minimum winst wordt verhinderd of bemoeilijkt.

Overwegende dat de Advocaat-Generaal ter terechtzitting van 21 januari 1976 conclusie heeft genomen;