Hof van Justitie EU 04-03-1986 ECLI:EU:C:1986:100

Artikel 95, eerste alinea, EEG-Verdrag

7 In de eerste vraag wordt het Hof verzocht om uitlegging van het begrip „gelijksoortige produkten” in de zin van artikel 95, eerste alinea, EEG-Verdrag.

8 Volgens verzoekster in het hoofdgeding zijn Schotse whisky en vruchtenwijnen van het type likeurwijn vergelijkbare en gelijksoortige produkten, die aan dezelfde behoefte van de verbruiker tegemoet komen. Beslissend voor de gelijksoortigheid is volgens haar de vervangbaarheidsgraad, en niet de grondstof van het produkt, noch de wijze van vervaardiging of de post in het gemeenschappelijk douanetarief. In het bijzonder wijst verzoekster in het hoofdgeding erop, dat het alcoholgehalte van likeurwijnen voor 95% uit toegevoegde gedistilleerde ethylalcohol kan bestaan, dat smaak en kleur worden gewijzigd door toevoeging van extracten of aromatische stoffen en dat Schotse whisky normalerwijze aangelengd wordt gedronken, waardoor het alcoholgehalte gelijk is aan dat van likeurwijnen of zelfs lager.

9 Volgens de Deense regering, daarin gesteund door de Italiaanse, verschilt Schotse whisky van vruchtenwijnen van het type likeurwijn zowel ten aanzien van de grondstoffen en de wijze van vervaardiging (distillatie voor whisky, natuurlijke gisting voor vruchtenwijn) als inzake de kenmerkende eigenschappen en organoleptische kwaliteiten. Mitsdien zouden deze produkten onder verschillende posten van het gemeenschappelijk douanetarief vallen. De toevoeging van neutrale alcohol zou vruchtenwijnen niet in gedistilleerde drank veranderen.

10 Ook de Commissie is de mening toegedaan, dat de betrokken produkten qua gebruik niet gelijkaardig en vergelijkbaar zijn en niet als gelijksoortig in de zin van artikel 95, eerste alinea, kunnen worden beschouwd.

11 Om te beoordelen of produkten gelijksoortig zijn en het verbod van artikel 95, eerste alinea, derhalve van toepassing is, moet, gelijk het Hof overwoog in het arrest van 17 februari 1976 (zaak 45/75, Rewe, Jurispr. 1976, blz. 181), worden nagegaan of de produkten dezelfde eigenschappen hebben en aan dezelfde behoeften van de consumenten voldoen. In de arresten van 27 februari 1980 (zaak 168/78, Commissie/Franse Republiek, Jurispr. 1980, blz. 347) en 15 juli 1982 (zaak 216/81, Cogis, Jurispr. 1982, blz. 2701) gaf het Hof een ruime uitlegging aan het begrip gelijksoortigheid en nam het niet de volstrekte identiteit, maar het soortgelijke en vergelijkbare gebruik als maatstaf. Bij de beoordeling van de gelijksoortigheid moet dus enerzijds rekening worden gehouden met een aantal objectieve kenmerken van beide soorten dranken, zoals hun oorsprong, wijze van vervaardiging en organoleptische kwaliteiten, met name smaak en alcoholgehalte, en anderzijds met het feit dat beide soorten drank al dan niet aan dezelfde behoeften van de consumenten kunnen beantwoorden.

12 In casu moet worden vastgesteld, dat beide soorten drank duidelijk verschillende kenmerken hebben. Vruchtenwijnen van het type likeurwijn zijn door natuurlijke gisting verkregen produkten op basis van vruchten, terwijl Schotse whisky een door distillatie verkregen produkt op basis van granen is. Ook de organoleptische kwaliteiten van beide produkten zijn verschillend. Blijkens voormeld arrest-Rewe is het voor toepasselijkheid van het verbod van artikel 95, eerste alinea, niet voldoende dat beide produkten een zelfde grondstof, zoals alcohol, bevatten; van gelijksoortigheid is eerst sprake, indien beide produkten een min of meer gelijk gehalte aan die grondstof hebben. Dienaangaande zij opgemerkt, dat het alcoholgehalte van Schotse whisky 40^o vol. bedraagt en dat van vruchtenwijnen van het type likeurwijn, waarop de Deense wetgeving doelt, maximaal 20^o vol.

13 Gesteld al dat Schotse whisky op dezelfde manier kan worden gedronken als vruchtenwijnen van het type likeurwijn, te weten als aperitief, aangelengd met water of vruchtensap, dan leidt zulks nog niet tot gelijksoortigheid, aangezien de intrinsieke kenmerken van beide dranken fundamenteel verschillen.

14 Bijgevolg moet op de eerste vraag worden geantwoord, dat artikel 95, eerste alinea, EEG-Verdrag aldus moet worden uitgelegd, dat produkten als Schotse whisky en vruchtenwijnen van het type likeurwijn niet als gelijksoortig zijn te beschouwen.

Artikel 95, tweede alinea, EEG-Verdrag

15 Met de tweede vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of Schotse whisky én vruchtenwijnen van het type likeurwijn, zo zij niet gelijksoortig zijn, als concurrerende produkten moeten worden aangemerkt, en zo ja, of een gedifferentieerde belasting van beide produkten als voorzien in voornoemde Deense wettelijke regeling, niet onverenigbaar is met artikel 95, tweede alinea, EEG-Verdrag.

16 Verzoekster in het hoofdgeding betoogt dat volgens de rechtspraak van het Hof bij de beoordeling van de concurrentieverhouding rekening moet worden gehouden met de ontwikkelingsmogelijkheden van de markt en de substitutiemogelijkheden van de produkten. Schotse whisky zou voor de gemiddelde Engelse of Schotse consument hetzelfde zijn als vruchtenwijnen voor de gemiddelde Deense consument. Wat betreft de fiscale last in verhouding tot de hoeveelheid produkt, het alcoholgehalte en de prijs — de door het Hof aangelegde vergelijkingsmaatstaven —, zou op whisky een aanzienlijk hogere belasting rusten dan op het concurrerende Deense produkt.

17 De Deense en de Italiaanse regering merken op dat Schotse whisky en likeurwijnen, gelet op hun specifieke kenmerken, hun organoleptische kwaliteiten en inzonderheid hun verschillend alcoholgehalte, geen concurrerende produkten zijn. Het zou de Lid-Staten vrijstaan om gedistilleerd zwaarder te belasten dan wijn, en de Deense wettelijke regeling zou tot doel noch ten gevolge hebben dat een bepaalde categorie dranken wordt beschermd. De Deense regering merkt nog op dat de Deense belastingregeling geen beperkende gevolgen heeft voor de invoer. Blijkens de statistieken zou de invoer van whisky tussen 1980 — toen de huidige belastingregeling werd ingevoerd ter uitvoering van 's Hofs arrest van 27 februari 1980 (zaak 171/78, Commissie/Denemarken, Jurispr. 1980, blz. 447), waarbij de in de vroegere regeling vervatte begunstiging van aquavit werd veroordeeld — en 1985 met meer dan 30% zijn toegenomen, ondanks de dalende verkopen van verzoekster in het hoofdgeding.

18 Volgens de Commissie moet worden onderzocht, of de Deense belastingregeling de binnenlandse produktie beschermt. Hierbij merkt zij op dat de zwaar belaste gedistilleerde dranken merendeels binnenslands worden vervaardigd. Indien een belangrijk deel van de binnenlandse produktie voorkomt in alle fiscale categorieën, is haars inziens een stelsel waaronder voor whisky en binnenlands gedistilleerd van het alcoholgehalte en de prijs wordt uitgegaan en voor binnenlandse en ingevoerde likeurwijn enkel van het volume, verenigbaar met artikel 95, tweede alinea.

19 Ingevolge artikel 95, tweede alinea, EEG-Verdrag is het een Lid-Staat verboden, op de produkten van de overige Lid-Staten zodanige binnenlandse belastingen te heffen, dat daardoor andere produkties van eigen bodem zijdelings worden beschermd.

20 Daarmee streeft dit voorschrift het algemene doel na, de fiscale neutraliteit te waarborgen; het dient te voorkomen dat een Lid-Staat produkten uit een andere Lid-Staat discrimineert door binnenlandse produkten via zijn nationale belastingregeling te begunstigen, en aldus het vrije verkeer van goederen tussen de Lid-Staten belemmert.

21 Blijkens het door de verwijzende rechter overgelegde dossier en de bij het Hof ingediende opmerkingen is het laagst belaste produkt een produkt dat nagenoeg alleen binnenslands wordt vervaardigd en wordt whisky, een produkt dat uitsluitend wordt ingevoerd, niet als zodanig belast maar als alcoholhoudende drank behorende tot de fiscale categorie gedistilleerd, dat wil zeggen dranken met een hoog alcoholgehalte; tot díe categorie behoren ook andere, merendeels binnenslands vervaardigde produkten.

22 Ten einde de verwijzende rechter in staat te stellen te beoordelen, of onder die omstandigheden de in de Deense belastingregeling voorziene gedifferentieerde belasting in strijd is met artikel 95, tweede alinea, zij eraan herinnerd dat volgens vaste rechtspraak (met name het arrest van 15 maart 1983, zaak 319/81, Commissie/Italië, Jurispr. 1983, blz. 601) het gemeenschapsrecht in de huidige stand van zijn ontwikkeling niet in de weg staat aan de vrijheid van de Lid-Staten om met behulp van objectieve criteria, zoals de aard van de grondstoffen of de toegepaste produktieprocédés, voor bepaalde goederen een stelsel van gedifferentieerde belasting vast te stellen. Zulke differentiaties verdragen zich met het gemeenschapsrecht, wanneer zij gericht zijn op de verwezenlijking van economische beleidsoogmerken die zelf ook met de in het Verdrag en in het afgeleide recht gestelde eisen verenigbaar zijn, en wanneer in de uitvoeringsbepalingen alle mogelijke, rechtstreekse of indirecte discriminatie jegens importen uit andere Lid-Staten en/of iedere vorm van bescherming van de concurrerende binnenlandse produkten wordt vermeden.

23 Zonder dat uitspraak behoeft te worden gedaan over het bestaan van een eventuele concurrentieverhouding tussen Schotse whisky en vruchtenwijnen van het type likeurwijn, moet de tweede vraag derhalve aldus worden beantwoord dat het gemeenschapsrecht, in het bijzonder artikel 95, tweede alinea, EEG-Verdrag, zich in de huidige stand van zijn ontwikkeling niet verzet tegen de toepassing van een stelsel van op objectieve criteria gebaseerde gedifferentieerde belasting op bepaalde dranken; een dergelijk stelsel heeft geen beschermende werking ten gunste van de binnenlandse produktie, wanneer elke fiscale categorie een belangrijk deel van de binnenlandse produktie van alcoholhoudende dranken omvat.

24 Gezien het antwoord op de eerste twee vragen, behoeft de derde niet te worden beantwoord.

Kosten

25 De kosten door de Deense en de Italiaanse regering alsmede door de Commissie van de Europese Gemeenschappen wegens indiening hunner opmerkingen bij het Hof gemaakt, kunnen niet voor vergoeding in aanmerking komen. Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de nationale rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen.