Hof van Justitie EU 02-12-1992 ECLI:EU:C:1992:481

Het visverbod

9 Artikel 2, lid 1, van verordening nr. 101/76 bepaalt:

„De in elk van de Lid-Staten geldende regeling voor de uitoefening van de visserij in het gedeelte der zee dat onder hun soevereiniteit of hun jurisdictie valt mag niet leiden tot verschillen in behandeling ten opzichte van andere Lid-Staten.

Met name dienen de Lid-Staten te waarborgen dat voor alle vissersvaartuigen die onder de vlag van één der Lid-Staten varen en op het grondgebied van de Gemeenschap staan ingeschreven, gelijke voorwaarden gelden ten aanzien van de toegang tot en de bevissing van de visgronden in het in de voorgaande alinea bedoelde gedeelte der zee.”

10 Een Lid-Staat heeft derhalve niet het recht om aan bepaalde vaartuigen die de vlag van een andere Lid-Staat voeren, de toegang tot en de bevissing van binnen zijn visserijzone gelegen visgronden te verbieden.

11 Het visverbod voor bepaalde vaartuigen die de Britse vlag voeren, is bijgevolg een belemmering van de gelijke toegang tot en bevissing van de visgronden in de zeewateren die onder de soevereiniteit of de jurisdictie vallen van de Lid-Staten, zoals neergelegd in artikel 2, lid 1, van verordening nr. 101/76 van de Raad.

Het aanlandings- en overladingsverbod

12 De Commissie betoogt, dat vaartuigen onder Britse vlag in bepaalde opzichten zijn gelijk te stellen met Brits grondgebied. Dat beginsel komt tot uiting in artikel 4, lid 2, sub f, van verordening (EEG) nr. 802/68 van de Raad van 27 juni 1968 betreffende de gemeenschappelijke definitie van het begrip „oorsprong van goederen” (PB 1968, L 148, blz. 1), volgens hetwelk „de produkten van de zeevisserij en andere produkten” van oorsprong zijn uit een land, wanneer zij „uit de zee zųn gewonnen met schepen welke in dat land zijn ingeschreven of geregistreerd en die de vlag van dat land voeren”.

13 Daaruit volgt, aldus de Commissie, dat de aanlanding van vis in Ierland door een Brits vaartuig als invoer in Ierland moet worden beschouwd. Het verbod daarop of op het overladen van vis voor bepaalde Britse vaartuigen is dus een kwantitatieve beperking of een maatregel van gelijke werking in de zin van artikel 30 EEG-Verdrag en is in strijd met artikel 27, lid 2, van verordening nr. 3796/81, dat bepaalt dat alle vissersvaartuigen die onder de vlag van één der Lid-Staten varen, gelijke voorwaarden dient te worden verzekerd ten aanzien van de toegang tot de havens en het gebruik van de inrichtingen waar de produkten in eerste aanleg worden verhandeld, alsmede van alle uitrustingen en alle technische installaties die daartoe behoren.

14 In dit verband moet erop worden gewezen, dat de door Britse vaartuigen gevangen vis ingevolge artikel 4, lid 2, sub f, van verordening nr. 802/68, van Britse oorsprong is, ongeacht waar deze is gevangen. Het verbod voor bepaalde vaartuigen die de Britse vlag voeren, om vis in Ierland aan te landen en over te laden, is bijgevolg een door artikel 30 EEG-Verdrag verboden beperking van het vrije verkeer van goederen.

15 Gelet op deze vaststelling behoeft ter zake niet aan artikel 27, lid 2, van verordening nr. 3796/81 te worden getoetst.

De ter rechtvaardiging van de litigieuze regeling aangevoerde middelen

16 Ierland voert vier middelen aan ter rechtvaardiging van de litigieuze regeling: a) de goedkeuring door de Commissie van de vorige Ierse regeling die identiek was aan de litigieuze regeling van 1986, b) de verenigbaarheid met het gemeenschapsrecht van een nationaliteitsvereiste dat identiek is aan het Ierse en door het Verenigd Koninkrijk aan Britse vissersvaartuigen is opgelegd, c) het doel van de litigieuze regeling, en d) de overeenstemming van die regeling met het volkenrecht.

17 Ierland stelt allereerst, dat de Commissie de vorige Ierse regeling — de Sea Fishing Boats Regulations 1983 — heeft goedkeurd en dat de litigieuze regeling op alle essentiële punten identiek is aan die van 1983.

18 In zoverre volstaat de opmerking, dat het door de Commissie ingenomen standpunt met betrekking tot de eerdere Ierse regeling de hierboven vastgestelde onverenigbaarheid met het gemeenschapsrecht van de in de huidige regeling neergelegde vis-, aanlandings- en overladingsverboden niet kan opheffen. Dit middel moet dus worden verworpen.

19 Ierland betoogt vervolgens, dat het in de omstreden Ierse regeling gestelde nationaliteitsvereiste het equivalent is van het door het Verenigd Koninkrijk sinds 1 januari 1986 op zijn eigen vissersvaartuigen toegepaste vereiste en dat het Ierse vereiste, voor zover het de visserijactiviteiten van Britse vaartuigen betreft, evenzeer gerechtvaardigd moet worden geacht als het Britse vereiste in het arrest van 14 december 1989 (zaak C-3/87, Agegate, Jurispr. 1989, blz. 4459). Het nationaliteitsvereiste met betrekking tot de aanlanding van vis is gerechtvaardigd, aangezien het dat betreffende de visserijactiviteiten aanvult.

20 Dit middel moet worden verworpen. Het feit dat bepaalde maatregelen van een Lid-Staat jegens vaartuigen die zijn vlag voeren en op zijn quota vissen, verenigbaar kunnen zijn met het gemeenschapsrecht, betekent niet, dat maatregelen van een andere Lid-Staat jegens dezelfde vaartuigen verenigbaar zijn met het gemeenschapsrecht.

21 Voorts stelt Ierland, dat de litigieuze regeling gerechtvaardigd is omdat zij dezelfde doelen nastreeft als het communautaire vangstquotastelsel, namelijk bescherming van de van de visserij afhankelijke bevolkingsgroepen en de aanverwante industrieën tegen aantasting van de normale visserijvoorwaarden in de Ierse wateren. Het wijst eveneens erop, dat het Hof in zijn arrest van 14 december 1989 (zaak C-216/87, Jaderow, Jurispr. 1989, blz. 4509, r. o. 24) oordeelde, dat het quotastelsel een afwijking vormt op van de in artikel 2, lid 1, van verordening nr. 101/76 neergelegde algemene regel van gelijke voorwaarden ten aanzien van de toegang tot de vis gronden.

22 Er zij op gewezen, dat alleen de maatregelen die een Lid-Staat ter bescherming van zijn nationale quota treft jegens onder zijn eigen vlag varende schepen, uit hoofde van de doelstellingen van het gemeenschappelijk vangstquotastelsel gerechtvaardigd kunnen zijn. De onderhavige Ierse regeling is echter van toepassing op vissersvaartuigen die de Britse vlag voeren, waarvan de quota gevangen hoeveelheden in geen geval op de aan Ierland toegekende quota kunnen worden aangerekend. Dit middel moet dus ook worden verworpen.

23 Ten slotte betoogt Ierland, dat de litigieuze regeling gerechtvaardigd is uit hoofde van het volkenrecht krachtens hetwelk de nationaliteit van vaartuigen die geen wezenlijke band hebben met de staat waarvan zij de vlag voeren, niet behoeft te worden erkend. Dat is het geval bij de vaartuigen die onder de litigieuze regeling vallen.

24 Hierbij volstaat de opmerking, dat volkenrechtelijk een vaartuig de nationaliteit bezit van de staat waar het is geregistreerd, en dat die staat soeverein de voorwaarden voor de verkrijging van die nationaliteit vaststelt (zie arrest van 24 november 1992, zaak C-286/90, Poulsen, Jurispr. 1992, blz. I-6019, r. o. 13, 14 en 15). De litigieuze Ierse regeling kan dus niet uit hoofde van het volkenrecht worden gerechtvaardigd.

25 Uit het voorgaande volgt, dat Ierland, door aan bepaalde vaartuigen die de Britse vlag voeren, te verbieden in zijn exclusieve visserijzone te vissen, vis over te laden of op zijn grondgebied vis aan te landen, de verplichtingen niet is nagekomen die op hem rusten krachtens artikel 30 EEG-Verdrag en artikel 2, lid 1, van verordening nr. 101/76 van de Raad van 19 januari 1976 houdende de totstandbrenging van een gemeenschappelijk structuurbeleid in de visserijsector.

Kosten

26 Ingevolge artikel 69, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen. Aangezien Ierland in het ongelijk is gesteld, dient het in de kosten te worden verwezen. Overeenkomstig artikel 69, lid 4, van het Reglement voor de procesvoering dient het Koninkrijk Spanje, intervenient, zijn eigen kosten te dragen.