Hof van Justitie EU 13-12-1991 ECLI:EU:C:1991:476

De procedure

14 De Italiaanse regering voert in de eerste plaats als verweer aan, dat er geen overeenstemming is tussen de grieven die de Commissie heeft aangevoerd in de aanmaningsbrief, welke brief slechts betrekking had op het onbeantwoord blijven van de brief van 29 juni 1987, en de in het kader van het onderhavige beroep gestelde niet-nakoming.

15 Dit verweer kan niet worden aanvaard. Er behoeft slechts op te worden gewezen, dat, evenals in het verzoekschrift, zowel in de aanmaningsbrief als in het met redenen omkleed advies niet enkel wordt gesproken van schending van artikel 5 EEG-Verdrag, maar ook van schending van de artikelen 5 en 6 van de richtlijn afvalstoffen en van de artikelen 6 en 12 van de richtlijn toxische en gevaarlijke afvalstoffen. De Italiaanse Republiek kon derhalve vanaf de aanvang van de voorafgaande administratieve fase weten, dat de kritiek van de Commissie niet alleen betrekking had op het niet beantwoorden van haar brief, maar evenzeer op de tenuitvoerlegging van de richtlijnen zelf. Deze Lid-Staat had derhalve alle gelegenheid tijdig zijn standpunt te rechtvaardigen of, in voorkomend geval, zijn verplichtingen, na te komen.

De schending van artikel 5, eerste alinea, EEG-Verdrag

16 De Commissie is van mening, dat de Italiaanse regering, door niet te antwoorden op haar brief van 29 juni 1987, artikel 5, eerste alinea, EEG-Verdrag heeft geschonden.

17 De Italiaanse Republiek brengt hiertegen in, dat zij niet gehouden was de Commissie de gevraagde inlichtingen te verstrekken. De Lid-Staten zouden in het kader van de genoemde richtlijnen slechts verplicht zijn tot het geven van de informatie omschreven in artikel 12 van de richtlijn afvalstoffen en in de artikelen 12, lid 2, en 16 van de richtlijn toxische en gevaarlijke afvalstoffen. De inlichtingen waar de Commissie om vroeg, zouden echter buiten het toepassingsgebied van deze richtlijnen vallen.

18 Dienaangaande dient erop te worden gewezen, dat — zoals het Hof oordeelde in zijn arrest van 22 september 1988 (zaak 272/86, Commissie/Griekenland, Jurispr. 1988, blz. 4875, r. o. 30) — de Lid-Staten krachtens artikel 5 EEG-Verdrag gehouden zijn de vervulling van de taak van de Commissie te vergemakkelijken, die er volgens artikel 155 EEG-Verdrag met name in bestaat, toe te zien op de toepassing van de bepalingen welke de instellingen ingevolge het Verdrag vaststellen. Voor een juiste vervulling van deze taak dient de Commissie volledig op de hoogte te zijn van de door de Lid-Staten genomen maatregelen ter uitvoering van deze bepalingen.

19 Tijdens het onderzoek van de Commissie dat vooraf ging aan de procedure die tot de instelling van dit beroep heeft geleid, heeft de Italiaanse regering, nagelaten de Commissie inlichtingen te verschaffen omtrent de geproduceerde hoeveelheden, de verwijderingsmethoden en de invoer van afvalstoffen in de regio Campania, alsmede omtrent de maatregelen die in deze regio op regionaal of gemeentelijk niveau waren genomen, terwijl krachtens de Italiaanse wetgeving deze regio als bevoegde instantie was aangewezen om de genoemde richtlijnen uit te voeren. Dit verzoek om inlichtingen betrof zowel de verwijdering van afvalstoffen in de zin van de richtlijn afvalstoffen en de richtlijn toxische en gevaarlijke afvalstoffen, alsook de hiertoe bevoegde instanties, en viel derhalve binnen de toezichthoudende taak van de Commissie.

20 De nalatigheid van de Italiaanse regering, die de Commissie aldus heeft belet kennis te nemen van de exacte situatie in Campania, moet worden beschouwd als een weigering tot samenwerking met deze instelling. Hieraan dient te worden toegevoegd, dat wat het verzuim betreft om deze inlichtingen te verschaffen, de Italiaanse regering krachtens de uit artikel 5, eerste alinea, EEG-Verdrag voortvloeiende verplichting tot loyale samenwerking in elke geval gehouden was haar houding nader te verklaren.

21 Bijgevolg moet worden vastgesteld, dat de Italiaanse Republiek, door niet te antwoorden op de door de Commissie in haar brief van 29 juni 1987 gestelde vragen, de krachtens artikel 5, eerste alinea, EEG-Verdrag op haar rustende verplichtingen niet is nagekomen.

De schending van artikel 6 van de richtlijn afvalstoffen en van artikel 12, lid 1, van de richtlijn toxische en gevaarlijke afvalstoffen

22 De Commissie stelt dat, aangezien de regio Campania geen plannen heeft opgesteld zoals bedoeld in artikel 6 van de richtlijn afvalstoffen en ook geen programma's heeft uitgewerkt of bijgewerkt zoals bedoeld in artikel 12, lid 1, van de richtlijn toxische en gevaarlijke afvalstoffen, de Italiaanse Republiek de krachtens deze bepalingen op haar rustende verplichtingen niet is nagekomen.

23 De Italiaanse regering betwist dat haar nalatigheid kan worden verweten. Zij betoogt in dit verband de twee richtlijnen door middel van het bovengenoemde presidentieel decreet te hebben uitgevoerd. Indien regionale instanties de nationale uitvoeringsbepalingen van deze richtlijnen schenden, zouden sancties derhalve uitsluitend in het kader van het nationale recht kunnen worden toegepast.

24 Dit argument kan niet worden aanvaard. De omstandigheid dat een Lid-Staat de uitvoering van richtlijnen opdraagt aan zijn regio's, laat de toepassing van artikel 169 onverlet; Volgens vaste rechtspraak van het Hof kan een Lid-Staat zich niet op nationale bepalingen, praktijken of situaties beroepen ter rechtvaardiging van de niet-nakoming van verplichtingen en termijnen die in communautaire richtlijnen besloten liggen. Elke Lid-Staat is weliswaar vrij de interne wetgevende bevoegdheden naar eigen goeddunken te verdelen, doch dit neemt niet weg, dat krachtens artikel 169 enkel de Lid-Staat jegens de Gemeenschap verantwoordelijk blijft voor de nakoming van de gemeenschapsrechtelijke verplichtingen.

25 In het onderhavige geval bevatten de richtlijnen enerzijds de verplichting van de Lid-Staten om instanties aan te wijzen die zijn belast met het uitvoeren van de richtlijnen, en anderzijds nauwkeurig omschreven verplichtingen van die instanties, zoals het opstellen en op gezette tijden aanpassen van plannen en programma's. Een Lid-Staat die, na dergelijke instanties te hebben aangewezen, verzuimt ervoor te zorgen dat deze hun verplichtingen nakomen, komt derhalve zijn verplichtingen in de zin van artikel 169 EEG-Verdrag niet na.

26 Ten aanzien hiervan dient erop te worden gewezen, dat de Italiaanse Republiek, ondanks uitdrukkelijk verzoek van het Hof, niet heeft aangetoond dat de regio Campania vóór het verstrijken van de termijn die was gesteld in het met redenen omkleed advies, plannen in de zin van artikel 6 van de richtlijn afvalstoffen en programma's in de zin van artikel 12, lid 1, van de richtlijn toxische en gevaarlijke afvalstoffen had opgesteld. Evenmin heeft zij uiteengezet, welke concrete maatregelen zij gedurende deze termijn had genomen om de daadwerkelijke opstelling van plannen en programma's in de regio Campania te verzekeren.

27 Mitsdien moet worden vastgesteld dat, nu de regio Campania geen plannen heeft opgesteld betreffende, met name, soort en hoeveelheid van de te verwijderen afvalstoffen, de algemene technische eisen, de plaatsen díe geschikt zijn voor de verwijdering en alle bijzondere regelingen voor bijzondere afvalstoffen, en geen programma's voor de verwijdering van toxische en gevaarlijke afvalstoffen heeft opgesteld of bijgewerkt, de Italiaanse Republiek de verplichtingen niet is nagekomen die op haar rusten krachtens artikel 6 van richtlijn 75/442 van de Raad van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen en artikel 12, lid 1, van richtlijn 78/319 van de Raad van 20 maart 1978 betreffende toxische en gevaarlijke afvalstoffen.

Kosten

28 Volgens artikel 69, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering moet de in het ongelijk gestelde partij in de kosten worden verwezen. Aangezien de Italiaanse Republiek in het ongelijk is gesteld, dient zij in de kosten te worden verwezen.