Conclusie van advocaat-generaal Trstenjak van 13 maart 2008.

1. Eerste middel

25. Met haar eerste middel betoogde rekwirante dat haar recht van verweer in de administratieve procedure in die zin was geschonden dat zij weliswaar toegang heeft gehad tot het dossier dat de stukken bevatte waarop de Commissie de litigieuze beschikking heeft gebaseerd, doch dat zij niettemin geen toegang heeft gehad tot documenten die van doorslaggevend belang waren voor de totale beoordeling van de situatie door de Commissie.

26. Het Gerecht heeft dit middel afgewezen en in punt 88 van het bestreden arrest vastgesteld dat het beginsel van de eerbiediging van het recht van verweer op dit gebied slechts inhoudt dat de betrokkene in staat moet zijn zijn standpunt naar behoren kenbaar te maken over de elementen, daaronder begrepen de documenten, die de Commissie als basis voor haar beschikking tegen hem in aanmerking heeft genomen, en dat de Commissie dus niet uit eigen beweging toegang hoeft te verlenen tot alle documenten die eventueel verband houden met het individuele geval waarover zij zich in het kader van een verzoek tot kwijtschelding buigt.

27. Daarop heeft het Gerecht in punt 92 geoordeeld dat het feit dat de documenten die rekwirante gedurende de administratieve procedure niet heeft mogen inzien, in de litigieuze beschikking niet uitdrukkelijk zijn genoemd, niet uitsluit dat bepaalde van deze documenten aan de litigieuze beschikking ten grondslag zouden hebben kunnen liggen. Dat kan echter niet het geval zijn voor de totale omvangrijke correspondentie waarnaar rekwirante verwijst, aangezien het althans bij een aantal daarvan om documenten gaat die slechts verband houden met de context van de zaak. Met betrekking tot deze documenten die de context betreffen, heeft het Gerecht uiteengezet dat wanneer documenten die niet ter fundering van de litigieuze beschikking hebben gediend, niet zijn verstrekt, in elk geval het feit dat dit niet is gebeurd niet relevant is, omdat dergelijke documenten hoe dan ook geen invloed kunnen hebben op de litigieuze beschikking. Bijgevolg heeft het Gerecht het eerste middel, voor zover het betrekking had op het feit dat dergelijke documenten niet waren verstrekt, onwerkzaam verklaard.

28. Met betrekking tot de documenten die de Commissie wel tot staving van de litigieuze beschikking heeft aangevoerd, heeft het Gerecht in de punten 98 tot en met 100 van het bestreden arrest vastgesteld dat rekwirante in de bureaus van de Commissie het dossier heeft ingezien en een schriftelijke verklaring heeft ondertekend waarin zij uitdrukkelijk heeft verklaard dat zij toegang heeft gehad tot alle documenten die rechtstreeks en indirect verband hielden met het litigieuze dossier. Voorts was bij deze verklaring een lijst gevoegd waarop alle documenten vermeld stonden waartoe de vertegenwoordiger van rekwirante toegang heeft gehad. Op basis van deze lijst heeft het Gerecht vastgesteld dat rekwirante inderdaad toegang heeft gehad tot verschillende documenten waarvan zij had gesteld dat zij die niet had kunnen inzien.

29. Wat de uitwisseling van mededelingen tussen de Commissie en de UCLAF enerzijds en de Turkse autoriteiten en de nationale douaneautoriteiten van de lidstaten anderzijds betreft, heeft het Gerecht vastgesteld dat niets deed veronderstellen dat de Commissie de litigieuze beschikking op andere documenten heeft gebaseerd dan die in het dossier waartoe rekwirante tijdens de inzage op 6 augustus 2002 toegang heeft gehad.

2. Tweede middel

30. Het tweede middel, dat op schending van artikel 239 CDW was gebaseerd en door het Gerecht eveneens is afgewezen, bestaat uit vier onderdelen. Het eerste middel betreft de onjuiste kwalificatie van het A.TR.1-certificaat inzake goederenverkeer D 437214. Het tweede en het derde onderdeel betreffen de aan respectievelijk de Turkse autoriteiten en aan de Commissie verweten ernstige tekortkomingen bij het bewijs dat er sprake was van een bijzonder geval in de zin van artikel 239 CDW. Het vierde onderdeel ten slotte betreft het ontbreken van klaarblijkelijke nalatigheid van rekwirante en de beoordeling van de handelsrisico’s.

31. Met betrekking tot het eerste onderdeel van het tweede middel heeft het Gerecht om te beginnen in herinnering gebracht dat de bepaling van de oorsprong van de goederen op een verdeling van bevoegdheden tussen de autoriteiten van het land van uitvoer en die van het land van invoer berust, waarbij de oorsprong door de autoriteiten van het land van uitvoer wordt bepaald, en heeft het vervolgens de briefwisseling tussen de Commissie en de Italiaanse en de Turkse autoriteiten onderzocht. In dit verband heeft het Gerecht in punt 122 van het bestreden arrest vastgesteld dat de Commissie zich, wat het onderdeel van de litigieuze beschikking betreffende de vervalste certificaten betreft, hoofdzakelijk heeft gebaseerd op de brief van de Turkse autoriteiten van 8 maart 1999 aan de douanedienst van Ravenna. Niettemin heeft het Gerecht door een vergelijking van de inhoud van deze brief met de inhoud van daaropvolgende mededelingen van de Turkse autoriteiten vastgesteld dat de kwalificatie van certificaat D 437214 dubbelzinnig was en dat de Commissie vóór de vaststelling van de litigieuze beschikking niet rechtsgeldig tot de slotsom had kunnen komen dat certificaat D 437214 een vervalsing was (punten 124-128). Dit kon gelet op de inhoud van een brief van 22 augustus 2003, dat wil zeggen daterend van na de litigieuze beschikking, waarin de Turkse autoriteiten hun conclusies in hun brief van 8 maart 1999 hebben bevestigd, echter niet volstaan om tot nietigverklaring van de litigieuze beschikking te leiden, omdat rekwirante geen enkel rechtmatig belang had bij nietigverklaring van een beschikking wegens vormfouten, ingeval de nietigverklaring van de beschikking enkel zou kunnen leiden tot de vaststelling van een nieuwe beschikking die ten gronde zou overeenkomen met de nietig verklaarde (punt 133).

32. Het Gerecht heeft daarop het tweede onderdeel van het tweede middel onderzocht, dat verschillende verwijten van tekortkomingen van de Turkse autoriteiten betreft, die hoofdzakelijk op de stelling berustten dat de Turkse autoriteiten de litigieuze certificaten inderdaad hadden afgegeven en geviseerd.

33. In dit verband heeft het Gerecht om te beginnen in de punten 150 tot en met 152 van het bestreden arrest uiteengezet dat enerzijds de vaststelling of de door de Turkse autoriteiten afgegeven documenten echt dan wel vals zijn, tot de exclusieve bevoegdheid van deze autoriteiten behoort, en dat anderzijds deze autoriteiten tot de slotsom waren gekomen dat de litigieuze certificaten vervalst waren. Vervolgens heeft het Gerecht het argument van rekwirante afgewezen, dat de afdrukken van de stempels en handtekeningen die op de litigieuze certificaten zijn aangebracht, bewezen dat zij hoogstwaarschijnlijk door de Turkse autoriteiten waren afgegeven en gewaarmerkt. Ook is noch in de associatieovereenkomst noch in de uitvoeringsbepalingen daarbij uitdrukkelijk bepaald dat van de door de Turkse autoriteiten afgegeven certificaten een register moet worden bijgehouden (punt 161). Voorts heeft het Gerecht uiteengezet dat de indiening van documenten die vals blijken te zijn, als zodanig niet de conclusie rechtvaardigde dat er sprake was van een of andere heimelijke afspraak tussen de exporteurs en de douaneautoriteiten die deze afgeven (punten 167-168). Ten slotte heeft het Gerecht vastgesteld dat de Turkse autoriteiten haar verplichtingen om administratieve bijstand te verlenen niet hebben geschonden en dat de redenering van rekwirante door geen enkel bewijs was gestaafd (punten 216-218).

34. Vervolgens heeft het Gerecht het derde onderdeel van het tweede middel onderzocht, dat een reeks beweerdelijke tekortkomingen van de Europese Commissie betreft.

35. In dit verband heeft het Gerecht om te beginnen gewezen op de door de UCLAF in Turkije verrichte onderzoeken en heeft het geoordeeld dat niet het bewijs was geleverd dat de Commissie in het kader van de met de Republiek Turkije overeengekomen administratieve bijstand op moeilijkheden was gestuit die er een rechtvaardiging voor zouden hebben gevormd om zich tot de associatieraad of het gemengd comité van de douane-unie te wenden (punten 238-240). Het Gerecht was vervolgens van oordeel dat noch de associatieovereenkomst noch de besluiten van de associatieraad noch de toepasselijke gemeenschapsregeling voorzien in een verplichting van de overeenkomstsluitende partijen om elkaar de specimens van de stempels en de handtekeningen toe te zenden (punten 249-257), om de importeurs te waarschuwen in het geval van twijfels over de geldigheid van de douanetransacties die deze in het kader van een preferentiële regeling hebben verricht (punt 270) dan wel in de verplichting dat de UCLAF een bepaalde onderzoeksmethode moet gebruiken (punt 284).

36. Het vierde onderdeel van het tweede middel, dat is gebaseerd op het ontbreken van klaarblijkelijke nalatigheid van rekwirante, heeft het Gerecht afgewezen als zijnde onwerkzaam, nadat het had vastgesteld dat de Commissie zich in het gedeelte van de litigieuze beschikking betreffende de vervalste certificaten niet heeft uitgesproken over de kwestie van de zorgvuldigheid of de nalatigheid van rekwirante (punten 295-296).

3. Derde middel

37. Het Gerecht heeft daarop het derde middel, betreffende schending van artikel 220, lid 2, sub b, CDW, afgewezen omdat rekwirante niet had kunnen aantonen dat een actieve gedraging van de zijde van de bevoegde autoriteiten had bijgedragen tot de opstelling of de aanvaarding van de litigieuze certificaten die vals bleken te zijn (punten 303-307).

4. Verlangde maatregelen tot organisatie van de procesgang en maatregelen van instructie

38. Ten slotte heeft het Gerecht de bewijsaanbiedingen en de door rekwirante verlangde maatregelen van instructie afgewezen omdat zij zonder voorwerp waren dan wel relevant noch noodzakelijk waren voor de beslechting van het geding (punten 314-333).

1. Materieelrechtelijke overwegingen

67. Op 22 oktober 1992 is verordening (EEG) nr. 2913/92 tot vaststelling van het communautair douanewetboek in werking getreden. Zij was ingevolge artikel 253 van toepassing met ingang van 1 januari 1994. De in een groot aantal gemeenschapsverordeningen en -richtlijnen verspreide bepalingen van het douanerecht zijn op basis van de douane-unie in een douanewetboek gebundeld, dat samen met de op communautair en op nationaal niveau vast te stellen bepalingen ter uitvoering ervan, het douanerecht bevat. De algemene regels en procedures van het douanewetboek moesten, uitgaande van het gegeven van een interne markt, de uniforme toepassing waarborgen van de tariefmaatregelen en van de andere maatregelen, waaronder landbouw- en de handelspolitieke maatregelen, die door de Gemeenschap in het kader van het goederenverkeer tussen haar en derde landen worden ingesteld. De codificatie van het communautaire douanerecht bleef niet beperkt tot de wetstechnische weergave van het bestaande douanerecht; tegelijkertijd werden er ook wijzigingen aangebracht, die het douanerecht samenhangender moesten maken, het moesten vereenvoudigen en bestaande leemten moesten opvullen om aldus een volledige communautaire wetgeving op dit gebied vast te stellen. Zo bevat het douanewetboek onder meer voor navordering, terugbetaling en kwijtschelding van rechten bij in- en uitvoer nieuwe voorschriften die deels het vroegere recht bijwerkten, deels wijzigingen invoerden.⁽⁴⁾

68. Tot de oudere gemeenschapsvoorschriften die in het kader van de invoering van het douanewetboek zijn ingetrokken, behoorde volgens artikel 251 CDW verordening (EEG) nr. 1697/79⁽⁵⁾, waarvan artikel 13 als de voorganger van het huidige artikel 239 CDW moet worden gezien⁽⁶⁾, en dat door het Hof van Justitie verschillende keren is uitgelegd. Evenals bij deze oudere regeling gaat het bij artikel 239 CDW om een algemene billijkheidsclausule⁽⁷⁾, in het kader waarvan ter verwezenlijking van de bescherming van het vertrouwen in andere situaties dan die welke in de praktijk meestal aan de dag treden en die uitdrukkelijk zijn geregeld, in beginsel verschuldigde rechten bij invoer of bij uitvoer kunnen worden kwijtgescholden of terugbetaald, wanneer er geen sprake is van frauduleuze handeling of klaarblijkelijke nalatigheid van de zijde van de belanghebbende. Om uit te maken of er sprake is van een bijzondere situatie in de zin van deze bepaling, moet de Commissie in het kader van de ruime beoordelingsvrijheid waarover zij ter zake beschikt, de feiten in hun geheel onderzoeken en het belang dat de Gemeenschap bij de naleving van de douaneregels heeft, afwegen tegen het belang dat de marktdeelnemer te goeder trouw erbij heeft, geen nadeel te lijden dat verder gaat dan het normale commerciële risico.

69. De algemene clausule van artikel 239 CDW moet vooral worden toegepast wanneer de omstandigheden waardoor de betrekkingen tussen de marktdeelnemer en de administratie worden gekenmerkt, van dien aard zijn dat het niet billijk zou zijn om eerstgenoemde een nadeel te berokkenen dat hij normaliter niet zou hebben ondergaan.⁽⁸⁾ In beginsel vereist de rechtspraak van het Hof dat de betrokken marktdeelnemer zich ten opzichte van andere marktdeelnemers die dezelfde werkzaamheid verrichten in een „uitzonderlijke situatie” bevindt.⁽⁹⁾ De vraag wanneer er sprake is van een dergelijke „bijzondere situatie” in de zin van artikel 239 CDW, is zowel door het Hof in zijn rechtspraak als door de gemeenschapswetgever in de CDW-uitvoeringsverordening nader bepaald.⁽¹⁰⁾

70. Overeenkomstig artikel 904 van de CDW-uitvoeringsverordening wordt de overlegging, zelfs te goeder trouw, van documenten of van papieren voor preferentiële behandeling, waarvan naderhand wordt vastgesteld dat zij vals of vervalst zijn, in het gemeenschapsrecht uitdrukkelijk niet als een dergelijke bijzonder situatie aangemerkt. Door het opnemen van deze uitzondering heeft de gemeenschapswetgever de huidige rechtspraak van het Hof in het douanerecht van de Gemeenschap overgenomen.⁽¹¹⁾

71. Gelet op het feit dat enerzijds rekwirante in eerste aanleg de beschikking van de Commissie, middels een beroep tot nietigverklaring overeenkomstig artikel 230 EG, hoofdzakelijk heeft aangevochten met het argument dat er in haar geval sprake was van een bijzondere situatie in de zin artikel 239, lid 1, tweede streepje, CDW juncto artikel 905 van de CDW-uitvoeringsverordening, en dat anderzijds artikel 904 van de CDW-uitvoeringsverordening althans op het eerste gezicht in de weg lijkt te staan aan haar verzoek om kwijtschelding van de rechten bij invoer, moet ervan worden uitgegaan dat genoemde voorschriften het materieelrechtelijke kader vormen waarbinnen het Hof over de ontvankelijkheid en de gegrondheid van de onderhavige hogere voorziening zal moeten beslissen.

2. Opmerkingen van procedurele aard

72. In procedureel opzicht acht ik het gelet op de uitgebreide en gedetailleerde uiteenzettingen van rekwirante over het precieze verloop van de gebeurtenissen die aan dit geding ten grondslag liggen, noodzakelijk om in herinnering te brengen dat de hogere voorziening voor het Hof overeenkomstig artikel 225, lid 1, tweede alinea, EG tot rechtsvragen is beperkt. Artikel 58 van het Statuut van het Hof van Justitie preciseert dat de hogere voorziening moet zijn gebaseerd op middelen ontleend aan onbevoegdheid van het Gerecht, aan onregelmatigheden in de procedure dan wel aan wel schending van het Gemeenschapsrecht.

73. Bij de beoordeling of een middel in het kader van de hogere voorziening mag worden aangevoerd, moet er derhalve rekening mee worden gehouden dat het doel van de procedure in hogere voorziening de controle van de rechtstoepassing door het Gerecht is en geenszins de herhaling van de procedure in eerste aanleg. Het louter herhalen van de in eerste aanleg aangevoerde middelen vormt in hogere voorziening niet een toelaatbaar middel. Het verzoekschrift in hogere voorziening dient daarentegen nauwkeurig aan te geven welke onderdelen van het betreden arrest worden betwist en op welke argumenten het verzoek tot vernietiging is gebaseerd.⁽¹²⁾

1. Eerste middel: Schending van het beginsel van de taakverdeling tussen land van uitvoer en land van invoer

2. Tweede middel: Schending van het recht van toegang tot het dossier of van andere rechten van de verdediging

89. Rekwirante betoogt dat haar recht van toegang tot het dossier is geschonden. Voor zover zij het Hof verzoekt de omvang van haar recht van verweer in de administratieve procedure te toetsen, gaat het om een rechtsvraag die het procesrecht betreft, en derhalve om een ontvankelijk middel.

90. Zij beklaagt zich erover dat zij enkel toegang heeft gehad tot documenten waarop de Commissie de litigieuze beschikking heeft gebaseerd. Daarentegen is haar geen toegang toegestaan tot zogeheten context-documenten, waartoe de Commissie ook de verslagen van de UCLAF, respectievelijk de OLAF, rekent.

91. Met een beroep op zijn eigen rechtspraak⁽²³⁾ heeft het Gerecht in punt 88 van het bestreden arrest eerst uiteengezet dat het beginsel van de eerbiediging van het recht van verweer in verband met de administratieve procedure betreffende de kwijtschelding van douanerechten slechts inhoudt dat de betrokkene in staat moet zijn zijn standpunt naar behoren kenbaar te maken over de elementen, daaronder begrepen de documenten die de Commissie als basis voor haar beschikking tegen hem in aanmerking neemt. Dit beginsel verlangt dus niet dat de Commissie uit eigen beweging toegang verleent tot alle documenten die eventueel verband houden met het individuele geval waarover zij zich in het kader van een verzoek tot kwijtschelding buigt. Indien de betrokkene van mening is dat die documenten van belang zijn om het bewijs te leveren dat er sprake is van een bijzondere situatie en/of om aan te tonen dat er geen sprake is van klaarblijkelijke nalatigheid of frauduleuze handelingen van zijn kant, staat het aan hem om toegang tot deze documenten te vragen overeenkomstig de door de instellingen op basis van artikel 255 EG vastgestelde bepalingen.

92. Het Gerecht heeft er voorts in punt 89 van het bestreden arrest op gewezen dat de Commissie op verzoek van de betrokkene toegang moet geven tot alle niet-vertrouwelijke administratieve stukken betreffende de litigieuze beschikking. Indien een dergelijk verzoek ontbreekt, is er dus niet automatisch toegang tot de documenten waarover de Commissie beschikt.⁽²⁴⁾

93. Deze uiteenzettingen van het Gerecht moeten worden onderzocht vanuit het gezichtspunt van de verschillende vormen die zowel in het recht van de lidstaten als in het gemeenschapsrecht zelf tegenwoordig aan het recht van toegang tot documenten zijn gegeven. Enerzijds houdt dit recht onlosmakelijk verband met de procedurele waarborgen in het kader van de administratieve procedure, die zijn toegekend aan degenen tot wie de overheid zich richt, als toepassing van het beginsel van handelen op basis van de rechtsstaatprincipe. Anderzijds kan dit recht worden opgevat als uitdrukking van het recht op informatie, dat van alle organen en overige instanties van de staat een transparant, aan democratische controle onderworpen optreden verlangt.⁽²⁵⁾

94. Artikel 255 EG concretiseert het in artikel 1, tweede alinea, EU verankerde transparantiebeginsel en verwezenlijkt tegelijkertijd de bij artikel 42 van het Handvast van de grondrechten van de Europese Unie gewaarborgde vrijheid van informatie van de burgers van de Unie.⁽²⁶⁾ In het onderhavige geding rijst echter in de eerste plaats de vraag van de eerbiediging van de rechten van het individu in het kader van een administratieve procedure, na afloop waarvan de Commissie over de kwijtschelding van invoerrechten volgens artikel 239 CDW moet beslissen. Bijgevolg mag rekwirante, vanwege de specifieke functie van deze rechtsgrondslag, slechts gebruik maken van de mogelijkheid van een verzoek op basis van artikel 255 EG voor zover haar geen specifieke bepalingen tot bescherming daarvan ter beschikking staan. Rekwirante komt echter in elk geval een in de rechtspraak van de gemeenschapsrechter erkend recht om te worden gehoord toe⁽²⁷⁾ alsmede het recht van toegang tot het dossier in het kader van de administratieve procedure voor de Commissie.

95. Zoals het Hof verschillende keren heeft beklemtoond zijn de rechten van de verdediging fundamentele rechten die integrerend deel uitmaken van de algemene rechtsbeginselen welker eerbiediging het Hof verzekert.⁽²⁸⁾ Daarbij laat het Hof zich leiden door de constitutionele tradities welke de lidstaten gemeen hebben, alsmede door de aanwijzingen die te vinden zijn in de internationale rechtsinstrumenten waaraan de lidstaten hebben meegewerkt of waarbij zij zich hebben aangesloten, zoals het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), ondertekend te Rome op 4 november 1950.⁽²⁹⁾

96. Volgens de rechtspraak van het Hof impliceert het recht van toegang tot het dossier als uitvloeisel van het beginsel van eerbiediging van de rechten van de verdediging dat de Commissie de betrokken onderneming de mogelijkheid moet geven alle stukken van het onderzoeksdossier te onderzoeken die voor haar verdediging relevant kunnen zijn.⁽³⁰⁾ Daartoe behoren zowel de belastende als de ontlastende stukken, met uitzondering van de documenten die zakengeheimen van andere ondernemingen bevatten, de interne documenten van de Commissie en andere vertrouwelijke informatie.⁽³¹⁾

97. Voor zover het recht van toegang tot het dossier deze toegang niet beperkt tot de documenten waarop de Commissie haar belastende beschikking heeft gebaseerd, maar veeleer uitbreidt tot alle documenten die voor een verdediging van degene tot wie de overheid zich richt, van belang kunnen zijn, blijkt dat recht in de zin van deze rechtspraak van het Hof ruimer te zijn dan de uitlegging waarop het Gerecht zijn arrest heeft gebaseerd. Er kan echter geen bezwaar worden gemaakt tegen de behandeling van als vertrouwelijk aangemerkte stukken, die als zodanig moeten worden uitgezonderd van de toegang.

98. Het Gerecht heeft het recht van toegang tot het dossier in verband met de administratieve procedure betreffende de kwijtschelding van douanerechten, mijns inziens ten onrechte restrictief uitgelegd, hetgeen in beginsel als een onjuiste rechtsopvatting zou moeten worden aangemerkt.

99. Niettemin ben ik van mening dat een afwijkende opvatting over de normatieve draagwijdte van dit algemene rechtsbeginsel op zich geen rechtvaardiging kan vormen voor de vernietiging van het bestreden arrest. Veeleer verlangen het idee van de proceseconomie alsmede de beschermingsfunctie van de procedurele waarborgen voor de betrokkenen dat nauwkeurig wordt nagegaan of het Gerecht tot een andere slotsom zou zijn gekomen indien het bij de toepassing van het gemeenschapsrecht de rechtspraak van het Hof in aanmerking had genomen.

100. Zoals het Hof in het arrest Hercules Chemicals⁽³²⁾ in verband met het recht van toegang tot het dossier namelijk heeft vastgesteld, is er geen sprake van een onjuiste rechtsopvatting wanneer het Gerecht van oordeel is dat ook het toestaan de toegang tot alle andere stukken niet tot nietigverklaring van de litigieuze beschikking van de Commissie zou hebben geleid, en het argument van rekwirante betreffende schending van de rechten van de verdediging derhalve afwijst.

101. Deze rechtspraak knoopt aan bij een fundamenteel beginsel van algemeen bestuursrecht en van het administratieve procesrecht van de Gemeenschap⁽³³⁾, op grond waarvan een procedurele fout slechts een grond vormt voor nietigverklaring van een overheidsbeslissing door de rechter, indien dit gevolgen heeft voor de inhoud van de beslissing.

102. Zoals advocaat-generaal Mischo in zijn conclusie in de zaak PVC⁽³⁴⁾ op goede gronden heeft uiteengezet, is de toegang tot het dossier geen doel op zich, maar dient de betrokkene in staat te stellen om doeltreffend gebruik te maken van zijn rechten van verdediging. Hieruit volgt noodzakelijkerwijs dat onregelmatigheden bij de toegang tot het dossier niet tot nietigverklaring van de litigieuze beschikking kunnen leiden, wanneer zij geen gevolgen hebben gehad voor de uitoefening van deze rechten.

103. In zijn conclusie in de zaak Aalborg Portland⁽³⁵⁾ heeft advocaat-generaal Ruiz-Jarabo Colomer in verband met de zojuist genoemde beschermingsfunctie van het recht van toegang tot het dossier, uiteengezet dat procedurele fouten irrelevant zijn wanneer de betrokkene desondanks over passende middelen beschikte om zich te verdedigen. De beschikking kan dus slechts nietig worden verklaard wanneer wordt vastgesteld dat het resultaat anders en gunstiger voor de betrokkene had kunnen uitvallen indien de procedureregels zorgvuldig in acht waren genomen, of ook wanneer wordt vastgesteld dat juist vanwege die vormfout niet uit te maken is of de beschikking anders zou zijn uitgevallen.

104. Het Gerecht heeft zich in wezen op deze redenering gebaseerd toen het in punt 94 van het bestreden arrest het verwijt van schending van het recht van toegang tot het dossier afwees met het argument dat wanneer documenten die niet ter fundering van de litigieuze beschikking hebben gediend, niet zijn verstrekt, in elk geval het feit dat dit niet is gebeurd niet relevant is, omdat dergelijke documenten hoe dan ook geen invloed kunnen hebben op de litigieuze beschikking. Deze gevolgtrekking behoort tot de beoordeling van de feiten door het Gerecht, welke rechtens niet valt te betwisten.

105. Met betrekking tot de documenten waarop de Commissie de litigieuze beschikking heeft gebaseerd, moet erop worden gewezen dat het Gerecht niet voorbij is gegaan aan de omstandigheid dat de vertegenwoordiger van rekwirante na de inzage in de stukken waarop de litigieuze beschikking is gebaseerd, op 6 augustus 2002 in de bureaus van de Commissie, een schriftelijke verklaring had ondertekend waarin hij uitdrukkelijk verklaarde dat hij toegang had gehad tot alle documenten die rechtstreeks en indirect verband hielden met het litigieuze dossier. Bij deze verklaring was een lijst gevoegd waarop alle documenten vermeld stonden waartoe die vertegenwoordiger toegang had gehad. Zoals het Gerecht in de punten 99 en 100 van het bestreden arrest uitdrukkelijk heeft vastgesteld, behoorden daartoe het missieverslag van de UCLAF van 9 december 1998 en de brief van de Commissie/UCLAF van diezelfde dag aan de Turkse permanente vertegenwoordiging, waarvan rekwirante in hogere voorziening opnieuw aanvoert dat die niet waren overgelegd. Bijgevolg kon het Gerecht er op goede gronden van uit gaan dat rekwirante, anders dan zij beweert, wel inzage van die stukken was toegestaan.

106. Wat het verzoek om toegang tot het dossier betreft dat rekwirante na de vaststelling van de litigieuze beschikking en de inleiding van het beroep daartegen had ingediend, heeft het Gerecht er in punt 102 van het bestreden arrest op gewezen dat dit niet relevant was voor de beoordeling of er gedurende de administratieve procedure eventueel sprake was van inbreuk op rekwirantes recht van verweer, en dat het niet van invloed kon zijn op de rechtmatigheid van die beschikking.

107. Uit de uiteenzettingen van het Gerecht blijkt dat het is nagegaan of de betrokken documenten ook maar enig nut voor rekwirante hadden kunnen hebben. Het heeft zijn onderzoek dus niet beperkt tot de vraag of de niet-openbaarmaking van de litigieuze documenten gevolgen heeft gehad voor de inhoud van de eindbeschikking.

108. Uit de overwegingen van het Gerecht blijkt namelijk in wezen dat de betrokken documenten niet alleen geen argumenten voor rekwirante opleverden, maar hetzij naar hun aard of voorwerp ook niet door haar hadden kunnen worden aangevoerd, hetzij door hun inhoud de vaststellingen van de Commissie hadden bevestigd of in elk geval niet het minste tegenargument hadden kunnen aandragen.

109. Ik ben derhalve van mening, dat het Gerecht zich bij zijn beoordelingsmethode in wezen aan de rechtspraak van het Hof heeft gehouden en dat zijn gevolgtrekking juist zijn.

110. Ten slotte moet worden ingegaan op de uiteenzettingen van het Gerecht over de ten dele incoherente handelwijze van rekwirante bij de uitoefening van het haar toekomende recht van toegang tot het dossier. Het Gerecht heeft in punt 102 van het bestreden arrest immers terecht gewezen op de omstandigheid dat rekwirante tijdens de administratieve procedure geen initiatief had genomen voor het indienen van verdere verzoeken om toegang tot andere onderdelen van het dossier en evenmin gebruik had gemaakt van het aanbod van 10 juli 2003 van de Commissie van toegang tot de gewenste documenten. Tegen deze achtergrond lijkt het tegenstrijdig indien rekwirante hoewel zij op de hoogte was van deze tekortkomingen bij de uitoefening van haar rechten van verdediging, in eerste aanleg schending daarvan aanvoert en in hogere voorziening kritiek levert op de juridisch onbetwistbare motivering van het arrest in eerste aanleg.

111. Het tweede middel dient bijgevolg te worden afgewezen.

3. Derde middel: bewijslastverdeling

112. De vaststelling dat er sprake is van „omstandigheden” in de zin van artikel 239, lid 1, tweede streepje, CDW respectievelijk van een „bijzondere situatie” in de zin van artikel 905, lid 1, CDW-uitvoeringsverordening, veronderstelt de uiteenzetting, het bewijs en de beoordeling van bepaalde feiten en omstandigheden. Partijen zijn het evenwel oneens over de vraag van de concrete stel- en bewijslastverdeling, waarbij rekwirante stelt aanspraak te maken op een omkering dan wel een verlichting van de bewijslast. Voor zover rekwirante het Gerecht met haar argument uiteindelijk verwijt dat het de procesrechtelijke beginselen van de bewijslast heeft geschonden, beroept zij zich op de onjuiste toepassing van het gemeenschapsrecht en daarmee op een in hogere voorziening ontvankelijk middel.⁽³⁶⁾

113. Voor het onderzoek van dit middel zijn eerst enkele fundamentele toelichtingen nodig over de bewijslastverdeling in het kader van de procedure voor de terugbetaling of kwijtschelding van invoerrechten.

114. Vooraf moet worden opgemerkt dat volgens de algemeen erkende regels van procesrecht normaalgesproken diegene die zich op een bepaling beroept, moet bewijzen dat de voorwaarden voor toepassing van deze bepaling zijn vervuld.⁽³⁷⁾ Bijgevolg staat het in de regel aan de importeur om te stellen en te bewijzen dat er sprake is van een „bijzondere omstandigheid” in de zin van artikel 239 CDW, die een rechtvaardiging vormt voor kwijtschelding van invoerrechten.⁽³⁸⁾ Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor het bewijs van de oorsprong van goederen, wanneer de beslissing of terugbetaling van invoerrechten al dan niet moet plaatsvinden, van de beantwoording van die vraag afhangt.⁽³⁹⁾

115. Omgekeerd staat het aan de Commissie om in het kader van haar beslissing of er sprake is van een „bijzondere omstandigheid”, waarbij zij over een overeenkomstige beoordelingsmarge beschikt⁽⁴⁰⁾, te stellen en te bewijzen dat de door de importeur overgelegde certificaten vals of vervalst zijn. Daarentegen hoeft zij niet te bewijzen dat er geen sprake is van een bijzondere omstandigheid wanneer is voldaan aan de voorwaarden van artikel 904, sub c, CDW-uitvoeringsverordening, aangezien deze bepaling reeds een voor de Commissie verbindende beoordeling van de gemeenschapswetgever bevat in die zin dat de eventuele goede trouw van de importeur in de procedure van artikel 239 CDW geen bescherming toekomt.

116. Zoals ik reeds in mijn inleidende opmerkingen over deze zaak heb uiteengezet⁽⁴¹⁾, heeft de gemeenschapswetgever met de formulering van deze uitsluiting de huidige vaste rechtspraak van het Hof overgenomen, volgens welke de overlegging, zelfs te goeder trouw, ter verkrijging van een preferentiële tariefbehandeling voor goederen die voor het vrije verkeer worden aangegeven, van documenten waarvan naderhand wordt vastgesteld dat zij vervalst waren, geen bijzondere omstandigheid oplevert die een rechtvaardiging kan vormen voor de kwijtschelding van invoerrechten. Deze rechtspraak werd sinds het fundamentele arrest Van Gend & Loos⁽⁴²⁾ onder meer gebaseerd op het gegeven dat de Gemeenschap niet de schadelijke gevolgen van het onbehoorlijk handelen kan dragen. Het Hof stelde vast dat het ontvangen van ongeldige oorsprongscertificaten in beginsel tot de bedrijfsrisico’s behoort waaraan de marktdeelnemer wegens de aard van zijn werkzaamheden blootstaat, en dat het hem vrijstaat tegen degene die zich aan vervalsing schuldig heeft gemaakt, een vordering tot schadevergoeding in te stellen.

117. Uitzonderingen op deze regel heeft het Gerecht enkel aanvaard in gevallen van vervalsing die verder gaan dan het normale handelsrisico van de betrokken marktdeelnemer, bijvoorbeeld wanneer de Commissie haar verplichting tot het uitoefenen van toezicht schendt⁽⁴³⁾ of in gevallen van betrokkenheid van de douanediensten bij de overtredingen⁽⁴⁴⁾. Deze rechtspraak van het Gerecht van eerste aanleg moet zonder voorbehoud worden aanvaard, omdat daarin rekening wordt gehouden met de omstandigheid dat de betrokken marktdeelnemer, afgezien van procedures die zijn medewerking vereisen, in de regel slechts geringe mogelijkheden heeft om het verloop van de douaneprocedure te beïnvloeden en hij dus moet vertrouwen op de zorgvuldige taakvervulling door de bevoegde autoriteiten in het kader van een systeem van administratieve samenwerking. In zoverre zou het onbillijk zijn hem schade te laten dragen die eigenlijk op onregelmatigheden van de overheidsinstanties is terug te voeren.

118. Daarbij moet echter worden bedacht dat het bij deze in de rechtspraak ontwikkelde feitelijke omstandigheden enkel om op zichzelf staande aanpassingen van de vaste rechtspraak kan gaan teneinde de materiële gerechtigheid in het concrete geval te eerbiedigen. Als uitzonderingsregelingen moeten zij enkel restrictief worden toegepast.⁽⁴⁵⁾ Dit komt overigens overeen met de huidige rechtspraak van de gemeenschapsrechter volgens welke de kwijtschelding van invoerrechten alleen mogelijk is onder bepaalde voorwaarden en in specifiek omschreven gevallen, zodat de desbetreffende bepalingen als uitzondering op de normale regeling inzake invoer, strikt moeten worden uitgelegd.⁽⁴⁶⁾ Aan toepassing daarvan moet derhalve een streng onderzoek van de feiten met een beoordeling van de ingediende bewijsmiddelen voorafgaan. Overeenkomstig de algemeen erkende regels van procesrecht en gelet op de eenduidige rechtspraak van het Hof sinds het arrest Van Gend & Loos acht ik het consequent om rekwirante de stelplicht en bewijslast ook te laten dragen voor het zich voordoen van onregelmatigheden die eventueel zouden kunnen funderen dat er sprake is van een „bijzondere omstandigheid” in de zin van artikel 239 CDW.

119. De door rekwirante aangevoerde argumenten ten gunste van een omkering van de bewijslastverdeling zijn niet overtuigend.

120. Zoals de Commissie terecht betoogt gaat het in het onderhavige geding, anders dan rekwirante stelt, niet vooral om een vraag van de bewijslastverdeling. Veeleer rijst de vraag van de bewijslastverdeling pas wanneer een omstreden feitelijke bewering althans in aanzet kan worden bewezen. Voor de uiteenzettingen van rekwirante ontbreekt echter elke fundering, want het Gerecht heeft geen aanknopingspunten gevonden voor haar stelling dat de Turkse autoriteiten zich schuldig hebben gemaakt aan plichtsverzuim bij de uitvoering van de associatieovereenkomst alsmede aan schending van de voorschriften inzake administratieve bijstand. Veeleer vloeit uit artikel 194 van het bestreden arrest voort dat de missies van de UCLAF in Turkije binnen redelijke termijnen na de ontdekking van de eerste vervalsing zijn verricht. Bovendien wijst het Gerecht er in punt 195 op dat de door de Turkse autoriteiten verrichte onderzoeken een zeer groot aantal certificaten betroffen, maar dat de lijst van de certificaten die door hen als vervalst werden beschouwd, niettemin relatief snel aan de douanedienst Ravenna was toegezonden. Ten slotte heeft het Gerecht in punt 196 gewezen op de grote omvang van de briefwisseling tussen de communautaire en de Turkse autoriteiten over de litigieuze certificaten. Tegen deze achtergrond valt er geen kritiek te leveren op de slotsom van het Gerecht dat de bewering van rekwirante dat de Turkse autoriteiten, met name de Turkse permanente vertegenwoordiging, vanaf 2000 hebben geweigerd om met de Commissie samen te werken, door geen enkel bewijs was gestaafd.

121. Volgens de feitelijke vaststellingen van het Gerecht bestonden er al helemaal geen aanwijzingen voor de vermeende medewerking van de Turkse autoriteiten aan de vervalsing van de litigieuze invoercertificaten, zodat de poging van rekwirante om een parallel te trekken tussen de feiten van het hoofdgeding en die in de zaak Kaufring e.a., faalt. Anders dan rekwirante betoogt, volgt uit de indiening van documenten die vals bleken te zijn, als zodanig niet noodzakelijkerwijs de conclusie dat er sprake was van een heimelijke afspraak tussen de exporteurs en de douaneautoriteiten die deze afgeven. Anders zou de in artikel 904, sub c, CDW opgenomen regeling immers overbodig zijn.

122. Afgezien van het feit dat haar redenering niet voldoende sluitend is, ben ik van mening dat een omkering van de bewijslastverdeling de eis van rekwirante nauwelijks kracht bijzet, want de Commissie en de UCLAF/OLAF hebben klaarblijkelijk ambtshalve al het mogelijke gedaan, met inbegrip van onderzoeksmissies ter plaatse, om in overleg met de Turkse autoriteiten de feiten van het hoofdgeding op te helderen. Bij gebreke van tegengestelde aanwijzingen moet er derhalve van uit worden gaan dat de Commissie en de Turkse autoriteiten de juridische mogelijkheden van de administratieve bijstand, die de associatieovereenkomst hun bood, hebben uitgeput. In dit verband dient er uitdrukkelijk op te worden gewezen dat de Commissie in derde landen, zoals Turkije, geen zelfstandige onderzoeksbevoegdheden toekomen, maar dat zij op de medewerking van deze derde landen is aangewezen en in het geval van weigering tot medewerking hoogstens dienovereenkomstig conclusies kan trekken.⁽⁴⁷⁾ Voor zover haar inspanningen geen aanwijzingen hebben opgeleverd voor de herkomst van de vervalsingen en evenmin voor enig vermoeden van plichtsverzuim door de bevoegde autoriteiten, is niet in te zien wat voor de betrokkenen het nut van een omkering van de bewijslastverdeling zou zijn. Hetzelfde geldt voor de door rekwirante bepleite verminderde bewijsplicht, aangezien de Commissie uiteindelijk verplicht is de resultaten van haar onderzoeken aan het Gerecht ter beschikking te stellen. De daardoor verkregen inzichten komen derhalve ook ten goede aan rekwirante. Het aanvechten van de door het Gerecht vastgelegde verdeling van de stelplicht en bewijslast kan derhalve enkel tot doel hebben om de feitelijke vaststellingen van het Gerecht waarbij geen blijk is gegeven van een onjuiste rechtsopvatting, achteraf zonder reden in twijfel te trekken. Gelet op het feit dat niet alleen de vaststelling van de feiten door het Gerecht maar ook zijn beoordeling daarvan in beginsel aan toetsing door het Hof is onttrokken, moet dit middel worden afgewezen.

4. Vierde middel: afwijzing van maatregelen tot organisatie van de procesgang

123. Met haar vierde middel maakt rekwirante bezwaar tegen de afwijzing van de ingevolge de artikelen 64, lid 4, en 65 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht verlangde maatregelen tot organisatie van de procesgang en betoogt zij dat het procesrecht verkeerd is toegepast, hetgeen in beginsel door het Hof kan worden getoetst. Evenwel blijft de beslissing of de maatregelen tot organisatie van de procesgang ter zake dienend zijn voor de beslechting van het geding voorbehouden aan het Gerecht.⁽⁴⁸⁾

124. De door rekwirante aangevoerde schendingen van de procedure blijken in dit licht ongegrond.

125. Wat het beweerdelijke verzuim betreft om de missieverslagen van de UCLAF van 9 en 23 december 1998 over te leggen, moet worden vastgesteld dat het Gerecht in punt 99 van het bestreden arrest terecht heeft aangenomen dat rekwirante toegang had gehad tot deze documenten.⁽⁴⁹⁾ Tegen het verdergaande verwijt dat de overgelegde verslagen niet volledig waren, moet worden ingebracht dat rekwirante in punt 88 van haar verzoekschrift in hogere voorziening zelf erkent het ontbrekende deel van deze verslagen op 12 oktober 2005 te hebben ontvangen, zodat zij op het tijdstip van de terechtzitting van 15 november 2005 kennis had genomen van de volledige inhoud van deze documenten. Bijgevolg was haar verzoek om overlegging van de in het dossier opgenomen stukken terecht afgewezen omdat dat dit verzoek zonder voorwerp was.

126. Voorts heeft het Gerecht er in punt 324 van het bestreden arrest op gewezen dat de Turkse autoriteiten de litigieuze certificaten eenduidig als vervalsingen hadden geïdentificeerd. Het Gerecht kwam daarop tot de slotsom dat dergelijke maatregelen, in het licht van de gegevens van het dossier en gelet op de door rekwirante aangevoerde grieven, voor het bewijs dat het om echte documenten ging, relevant noch noodzakelijk waren om in het onderhavige geding uitspraak te doen. Het Gerecht heeft derhalve in de uitoefening van de hem toekomende beoordelingsmarge besloten om deze maatregelen niet te gelasten. Deze beslissing valt rechtens niet te betwisten.

127. Bijgevolg moet ook dit middel worden afgewezen.

5. Vijfde middel: juridische kwalificatie van documenten/feiten met betrekking tot de vermeende tekortkomingen van de Turkse autoriteiten en de Commissie

128. Vooraf dient erop te worden gewezen dat rekwirante met haar vijfde middel hoofdzakelijk bezwaar maakt tegen vaststellingen en beoordelingen van de feiten door het Gerecht welke in beginsel geen voorwerp van een hogere voorziening kunnen zijn. Onderzoek daarvan is slechts toegestaan voor zover het gaat om de toetsing van de juridische kwalificatie daarvan en de door het Gerecht daaraan verbonden rechtsgevolgen, om te ontkennen dat er sprake was van „bijzondere omstandigheid” in de zin van artikel 239 CDW.⁽⁵⁰⁾

129. Daaraan moet worden toegevoegd dat voor zover rekwirante in haar uiteenzettingen van een andere verdeling van de stelplicht en de bewijslast uitgaat dan die waarop het Gerecht zich heeft gebaseerd⁽⁵¹⁾, deze rechtsopvatting gelet op mijn gevolgtrekking in verband met het derde middel moet worden afgewezen.

130. Hieronder zal ik ingaan op de beweerdelijke tekortkomingen van de Turkse autoriteiten en de Commissie waarop rekwirante haar redenering baseert dat er sprake is van een „bijzondere omstandigheid”. Om herhalingen zo veel mogelijk te vermijden zal ik mijn uiteenzettingen toespitsen op de aspecten die mij bijzonder relevant voorkomen en slechts kort ingaan op de aspecten die ik reeds heb beoordeeld.

6. Zesde middel: verzuim van de Commissie om het douanecomité/associatieraad in te schakelen

164. Met haar zesde middel maakt rekwirante bezwaar tegen het feit dat de Commissie zich niet tot het douanecomité dan wel de associatieraad heeft gewend, om een einde te maken aan de onregelmatigheden in het handelsverkeer tussen de Gemeenschap en Turkije. Haars inziens bestaat de onjuiste rechtsopvatting in het bestreden arrest erin dat het Gerecht zich ertoe heeft beperkt de bij de overeenkomst vastgelegde plichten van de associatieraad en van het gemengde douanecomité te beschrijven, zonder echter een juridische kwalificatie van deze voorschriften op basis van het concrete geval te geven. Bovendien heeft het Gerecht niet de geboden juridische conclusies getrokken voor de vereiste handelwijze van de Commissie op basis van de voorgelegde feiten.⁽⁵⁹⁾

165. Dit argument kan niet worden aanvaard, aangezien het Gerecht in punt 239 van het bestreden arrest de feitelijke omstandigheden van het hoofdgeding wel heeft onderzocht op het punt van de vraag of in casu was voldaan aan de voorwaarden voor inschakeling van het gemengde douanecomité.

166. Als rechtsgrondslag voor het optreden van dit comité op initiatief van de Commissie had artikel 52, lid 2, van besluit nr. 1/95 moeten worden aangevoerd, waarin is bepaald dat de overeenkomstsluitende partijen binnen dit comité overleggen over alle voor de tenuitvoerlegging van dat besluit relevante punten die een van de partijen voor problemen stellen. Dit comité zou bij het optreden van dergelijke moeilijkheden overeenkomstig artikel 52, lid 1, van besluit nr. 1/95 bevoegd zijn geweest om aan de associatieraad desbetreffende aanbevelingen te doen voor de goede werking van de douane-unie. Er waren evenwel kennelijk geen aanknopingspunten voor noemenswaardige moeilijkheden. Veeleer moet ervan worden uitgegaan dat inschakeling van dit comité gelet op de bereidheid tot medewerking van de Turkse autoriteiten, vereist noch gerechtvaardigd was.

167. Zo heeft het Gerecht in punt 240 van het bestreden arrest zonder blijk te geven van een onjuiste rechtsopvatting vastgesteld dat rekwirante niet in staat was geweest aan te tonen dat de Commissie in het kader van de met de Republiek Turkije overeengekomen administratieve bijstand op moeilijkheden was gestuit die er een rechtvaardiging voor vormden dat binnen deze organen werd besproken of specifieke maatregelen moesten worden vastgesteld om daaraan het hoofd te bieden.

168. Het Gerecht was derhalve terecht van oordeel dat er geen analogie kon worden getrokken met de feiten die aan het arrest Kaufring e.a. ten grondslag lagen, omdat met betrekking tot de litigieuze certificaten inzake goederenverkeer niet was bewezen dat er sprake was van vergelijkbare tekortkomingen van de Turkse autoriteiten, die een rechtvaardiging voor een bijzondere situatie zouden hebben opgeleverd.⁽⁶⁰⁾

169. De Commissie was derhalve niet verplicht om zich tot het douanecomité dan wel de associatieraad te wenden. Bijgevolg moet dit middel ongegrond worden verklaard.

7. Zevende middel: verzuim om rekening te houden met het rechtmatige belang van rekwirante in verband met certificaat A.TR.1 WVB D 437214

170. Voor zover rekwirante zich in verband met haar zevende middel kennelijk op de verjaringstermijn van drie jaren van artikel 221, lid 3, CDW beroept⁽⁶¹⁾, om zich aan haar plicht tot betaling van invoerrechten te onttrekken, moet daartegen in worden gebracht dat dit argument op een onjuiste uitlegging van het gemeenschapsrecht berust.

171. Dit argument gaat er enerzijds aan voorbij dat het in casu om de kwijtschelding of de terugbetaling van rechten overeenkomstig artikel 239 CDW gaat en niet zoals rekwirante lijkt aan te nemen, om het geval waarin wordt afgezien van boeking achteraf in de zin van artikel 220, lid 2, sub b, CDW, waarop artikel 221, lid 3, CDW van toepassing is.⁽⁶²⁾ Het gaat hierbij om twee verschillende soorten procedures met verschillende formele en materiële voorwaarden die onafhankelijk van elkaar moeten worden onderzocht.⁽⁶³⁾ In zoverre moeten hypothetische overwegingen over de eventuele toepasbaarheid van deze bepaling in het geval de uitspraak van het Gerecht anders zou hebben geluid, als irrelevant worden afgewezen.

172. Anderzijds berusten deze overwegingen op de rechtens onjuiste opvatting dat het Gerecht de litigieuze beschikking om formele redenen had moeten nietig verklaren. Zoal het Gerecht in punt 133 van het bestreden arrest echter op goede gronde heeft uiteengezet, had ook een gedeeltelijke nietigverklaring alleen kunnen leiden tot de vaststelling van een nieuwe beschikking met dezelfde inhoud. Weliswaar is het juist dat de Commissie, zoals het Gerecht in punt 128 van het bestreden arrest heeft vastgesteld, op het tijdstip van de vaststelling van de litigieuze beschikking, te weten op 18 december 2002, gelet op de dubbelzinnige verklaringen van de Turkse autoriteiten, niet rechtsgeldig tot de slotsom had kunnen komen dat certificaat D 437214 een vervalsing was. Niettemin bleek deze slotsom wel objectief juist te zijn, zoals de brief van de Turkse autoriteiten van 22 augustus 2003 uiteindelijk bevestigde. Volgens de rechtspraak van de gemeenschapsrechter bestaat er geen rechtmatig belang bij nietigverklaring van een besluit wegens vormfouten ingeval de nietigverklaring van het besluit enkel zou kunnen leiden tot de vaststelling van een nieuw besluit dat ten gronde zou overeenkomen met het nietig verklaarde.⁽⁶⁴⁾ De beslissing van het Gerecht valt derhalve rechtens niet te betwisten.

173. Bijgevolg moet ook dit middel worden afgewezen.

8. Achtste middel: billijkheids- en risicoafweging

174. Zoals het Gerecht in punt 295 van het bestreden arrest heeft vastgesteld, heeft de Commissie zich in de litigieuze beschikking niet uitgesproken over de kwestie van rekwirante’s zorgvuldigheid of de nalatigheid. Op grond daarvan heeft het Gerecht vastgesteld dat het argument van rekwirante dat zij niet kennelijk nalatig was geweest, onwerkzaam is en dus moest worden afgewezen.

175. Voor zover rekwirante betoogt dat het Gerecht in zoverre ten onrechte heeft nagelaten een billijkheids- en risicoafweging te maken, kan haar argument niet worden aanvaard, omdat het Gerecht daartoe geenszins rechtens verplicht was.

176. Zoals rekwirante in de punten 257 en 258 van haar verzoekschrift in hogere voorziening zelf erkent, wordt het vertrouwen van marktdeelnemers in de geldigheid van invoervergunningen die naderhand vals blijken te zijn, door het gemeenschapsrecht in de regel niet beschermd, maar wordt geacht deel uit te maken van het algemene bedrijfsrisico.⁽⁶⁵⁾ De gemeenschapswetgever heeft met artikel 904, sub c, CDW-uitvoeringsverordening reeds een duidelijk risicoafweging gemaakt waaraan de gemeenschapsrechter bij de uitlegging van het gemeenschapsrecht is gebonden.

177. Voor zover rekwirante uit de rechtspraak van de gemeenschapsrechter afleidt dat de Commissie een algemene billijkheids- en risicoafweging had moeten maken, kan zij zich juist niet op de door haar aangevoerde rechtspraak baseren. In het door haar aangevoerde arrest Bonn Fleisch⁽⁶⁶⁾ was er sprake van onrechtmatig handelen zowel van de douaneautoriteiten van een lidstaat als van de Commissie bij de eerbiediging van haar zorgvuldigheidsplichten, waarvoor in casu elk aanknopingspunt ontbreekt.⁽⁶⁷⁾ Hetzelfde geldt voor het aangevoerde arrest Eyckeler & Malt.⁽⁶⁸⁾

178. Bijgevolg moet ook dit middel kennelijk ongegrond worden verklaard.

9. Negende middel: schending van artikel 220, lid 2, sub b, CDW

179. Met haar negende middel voert rekwirante schending aan van artikel 220, lid 2, sub b, CDW, dat de boeking achteraf (navordering) om redenen van bescherming van het vertrouwen en van rechtszekerheid beperkt.⁽⁶⁹⁾ Dit voorschrift beoogt de bescherming van het gewettigd vertrouwen van de belastingschuldige in de juistheid van alle factoren die een rol spelen bij het besluit om al dan niet tot navordering van douanerechten over te gaan.⁽⁷⁰⁾

180. Deze bepaling stelt de niet-navordering door de nationale autoriteiten afhankelijk van drie cumulatieve voorwaarden. Wanneer aan die drie voorwaarden is voldaan, kan de belastingschuldige aanspraak maken op niet-navordering.⁽⁷¹⁾. Allereerst moet de niet-heffing van de rechten te wijten zijn aan een vergissing van de bevoegde autoriteiten zelf. Vervolgens moet hun vergissing van dien aard zijn dat zij door een belastingschuldige te goeder trouw, ondanks zijn beroepservaring en de door hem te betrachten zorgvuldigheid, niet redelijkerwijs kon worden ontdekt. Ten slotte moet hij aan alle voorschriften van de geldende regeling inzake de douaneaangifte hebben voldaan.⁽⁷²⁾

181. Partijen zijn het in wezen oneens over het begrip „vergissing”. Rekwirante gaat ervan uit dat in casu aan de voorwaarde daarvoor is voldaan. Zij verwijt het Gerecht dat het geen rekening heeft gehouden met de actieve medewerking van de Turkse douaneautoriteiten bij de afgifte en het gebruik van de 32 litigieuze A.TR.1-certificaten.

182. Dit argument kan om juridische en feitelijke redenen niet worden aanvaard.

183. Om te beginnen moet in aanmerking worden genomen dat de indiening te goeder trouw van vervalsingen van officiële documenten, wat in het bijzonder bij vervalste preferentiecertificaten mogelijk is, rechtens geen „vergissing” in de zin van artikel 220, lid 2, sub b, CDW kan opleveren.⁽⁷³⁾ De rechtspraak van het Hof vereist voor een dergelijke „vergissing” immers dat er sprake is van een actieve gedraging van de douaneautoriteiten en dat deze gedraging de oorzaak van hun vergissing is.⁽⁷⁴⁾

184. Op basis van deze rechtspraak kan mijns inziens het rechtsbegrip „vergissing” in die zin van het rechtsbegrip „vervalsing” worden afgebakend dat het eerste dwingend een (zij het ook objectief onjuist) handelen van de douaneautoriteiten binnen het kader van hun bevoegdheden veronderstelt⁽⁷⁵⁾, terwijl een „vervalsing” in beginsel een opzettelijk handelen door een onbevoegde derde impliceert.⁽⁷⁶⁾ Daarmee wordt duidelijk dat beide begrippen betrekking hebben op fundamenteel verschillende feitelijke situaties.

185. Bijgevolg kunnen schuldenaren die zich te goeder trouw op vervalste preferentiecertificaten baseren, welke niet door de bevoegde autoriteiten van een derde staat zijn afgegeven, geen aanspraak op bescherming van het vertrouwen volgens deze bepaling doen gelden.⁽⁷⁷⁾ Deze opvatting komt overeen met de rechtspraak van het Hof betreffende de werkingssfeer van deze bepaling. Overeenkomstig de rechtspraak van het Hof betreffende de kwijtschelding of terugbetaling van invoerrechten volgens artikel 239 CDW, is ook in het kader van de boeking achteraf in de zin van artikel 220 CDW aanvaard dat vervalste preferentiecertificaten deel uitmaken van het bedrijfsrisico, waartegen de importeur zelf de nodige voorzorgen moet nemen.⁽⁷⁸⁾ Het feit dat de importeur te goeder trouw is, bevrijdt hem niet van zijn aansprakelijkheid voor de betaling van de douaneschuld, aangezien hij degene is die de ingevoerde goederen heeft aangegeven. Voor de betaling van de rechten en voor de regelmatigheid van de door hem aan de douane-instanties voorgelegde documenten is de importeur zelf aansprakelijk, ook wanneer hij de schade niet meer kan verhalen.⁽⁷⁹⁾ Voor eventuele insolventie ten gevolge van het feit dat douanerechten niet worden kwijtgescholden is derhalve in beginsel alleen de importeur verantwoordelijk. De omvang van de schuld waarvan om kwijtschelding is verzocht, is op zich ook geen element dat invloed heeft op de beoordeling van de voorwaarden waarvan deze kwijtschelding afhangt.⁽⁸⁰⁾ Daarentegen kan van de Gemeenschap niet worden verlangd dat zij de schadelijke gevolgen van onrechtmatige gedragingen van derden moet dragen.

186. Deze rechtspraak kan op het onderhavige geval worden toegepast. In dit verband zij verwezen naar de feitelijke vaststellingen van het Gerecht, waarbij het geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting, dat het bij de 32 litigieuze A.TR.1-certificaten om vervalsingen gaat, die zonder medewerking van de Turkse autoriteiten zijn vervaardigd. Gelet op het ontoereikende bewijs van rekwirante was er voor het Gerecht geen reden om uit te gaan van een actieve gedraging van de bevoegde autoriteiten bij de opstelling van de vervalsingen. In zoverre kon het Gerecht het derde middel terecht ongegrond verklaren.

187. Artikel 220, lid 2, sub b, CDW is door het bestreden arrest niet geschonden, zodat ook het negende middel kennelijk ongegrond moet worden verklaard.