Arrest van het Hof (Tweede kamer) van 3 september 2014

Toepasselijke bepalingen

Feiten van het hoofdgeding en prejudiciële vragen

22 Naar aanleiding van de oproep tot het indienen van kandidaturen die van 9 tot 30 maart 2007 is gepubliceerd in het kader van de maatregel „Activiteiten met betrekking tot de vloot van vissersvaartuigen”, steunsector „Definitieve stopzetting van de visserijactiviteiten van de vissersvaartuigen”, behorend tot het prioritaire zwaartepunt „Plattelandsontwikkeling en visserij” van het EPD, zijn drie aanvragen voor financiële bijstand ingediend, waaronder Baltlanta’s aanvraag.

23 Op 15 maart 2007 heeft Baltlanta voor het project „Definitieve stopzetting van de visserijactiviteiten van het vissersvaartuig Kiras-1” financiële bijstand aangevraagd ten bedrage van 8 000 000 LTL.

24 De aanvragen voor financiële bijstand moesten worden ingediend overeenkomstig de richtsnoeren van het ministerie van Landbouw.

25 Bij besluit van 3 augustus 2007 heeft het Nacionalinė mokėjimo agentura (nationaal betaalorgaan binnen het ministerie van Landbouw; hierna: „agentschap”) Baltlanta’s aanvraag afgewezen, op grond dat het voorgestelde project niet voldeed aan het subsidiabiliteitscriterium van punt 23.4.5 van de richtsnoeren van het ministerie van Landbouw, daar uit een strafrechtelijk vooronderzoek bleek dat de door Baltlanta verstrekte informatie over de visserijactiviteiten van het vissersvaartuig Kiras‑1 niet strookte met de werkelijkheid.

26 Aangezien de twee andere aanvragen die waren ingediend in het kader van de tussen 9 en 30 maart 2007 gepubliceerde oproep tot het indienen van kandidaturen evenmin aan dit subsidiabiliteitscriterium voldeden, werd het niet-toegewezen budget van 8 000 000 LTL tussen augustus 2007 en juni 2008 verdeeld over aanvragen die naar aanleiding van andere oproepen tot het indienen van kandidaturen waren ingediend.

27 Baltlanta is tegen het besluit van het agentschap van 3 augustus 2007 opgekomen bij de Vilniaus apygardos administracinis teismas (regionale bestuursrechter te Vilnius), die heeft vastgesteld dat het vaartuig Kiras-1 voldeed aan het in punt 23.4.5 van de richtsnoeren van het ministerie van Landbouw geformuleerde criterium en het beroep vervolgens heeft toegewezen. Derhalve heeft hij het voornoemde besluit van het agentschap bij vonnis van 27 december 2007 nietig verklaard.

28 Bij arrest van 14 mei 2012 heeft de Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (hoogste bestuursrechter van Litouwen) het vonnis van 27 december 2007 bevestigd. Dit vonnis is thans in kracht van gewijsde getreden.

29 Ingevolge die rechterlijke uitspraken heeft het agentschap Baltlanta’s aanvraag opnieuw onderzocht en heeft het vastgesteld dat haar project op grond van de EPD-maatregel in aanmerking kwam voor steun ten bedrage van 8 000 000 LTL.

30 Bij brief van 17 januari 2013 heeft het ministerie van Landbouw Baltlanta evenwel meegedeeld dat haar aanvraag niet meer kon worden behandeld. Als redenen daarvoor haalde het ten eerste aan dat de steunovereenkomsten op grond van de EPD-maatregel vóór 1 juli 2008 moesten worden gesloten, ten tweede dat op 30 juni 2009 de periode was verstreken waarin de uitgaven die krachtens het EPD konden worden gefinancierd subsidiabel waren, en ten derde dat vóór die datum op grond van het EPD geen enkele betaling had plaatsgevonden voor de verrichtingen van het project „Definitieve stopzetting van de visserijactiviteiten van het vissersvaartuig Kiras-1” en dat deze verrichtingen vóór die datum niet waren erkend als bij de Commissie aan te geven verrichtingen.

31 Op 20 februari 2013 heeft Baltlanta bij de Vilniaus apygardos administracinis teismas een aansprakelijkheidsvordering ingesteld tegen de Litouwse staat, in het kader waarvan zij verzoekt om vergoeding van haar materiële schade (8 000 000 LTL) en haar immateriële schade (2 000 000 LTL). Zij betoogt dat het ministerie van Landbouw haar op onrechtmatige wijze heeft belet om financiële bijstand te genieten, doordat het heeft nagelaten te handelen. Volgens Baltlanta heeft het ministerie van Landbouw nagelaten om te gelegener tijd de nodige maatregelen te treffen, heeft het de Commissie niet meegedeeld dat bij de rechterlijke instanties een zaak aanhangig was over de subsidiabiliteit van het in verzoeksters steunaanvraag bedoelde project, heeft het geen steunregeling ingesteld en heeft het geen kredieten uitgetrokken voor wanneer de kwestie van de steuntoekenning zou zijn uitgeklaard. Verzoekster stelt schade te hebben geleden door dit nalaten.

32 Het ministerie van Landbouw, dat de Litouwse staat vertegenwoordigt in het hoofdgeding, betoogt in de eerste plaats dat artikel 19 van verordening nr. 2792/1999 de lidstaten er niet toe verplicht om voor EPD‑maatregelen te voorzien in een ruimere financiering dan die waarin deze verordening reeds voorziet. In de tweede plaats is het feit dat Baltlanta geen financiële steun heeft kunnen genieten volgens het ministerie niet te wijten aan zijn beweerdelijk onrechtmatig nalaten, maar wel aan de omstandigheid dat de tenuitvoerleggingsperiode van het EPD een einde had genomen toen de gerechtelijke procedures in verband met het besluit van het agentschap van 3 augustus 2007 nog aan de gang waren. In de derde plaats beklemtoont dit ministerie dat de loutere indiening van een aanvraag niet betekent dat het steunbedrag dat voor de verwezenlijking van het project wordt aangevraagd, zomaar wordt uitbetaald aan de aanvrager, zonder dat deze ook aan bepaalde voorwaarden moet voldoen. Het brengt in herinnering dat de begunstigde slechts bij wijze van betaling in één keer wordt vergoed indien hij binnen de in de steunovereenkomst bepaalde termijn heeft voldaan aan de verplichtingen die krachtens de richtsnoeren van het ministerie van Landbouw en de steunovereenkomst op hem rusten.

33 Het ministerie van Financiën, dat heeft geïntervenieerd aan de zijde van de Litouwse staat, preciseert dat geen steunovereenkomst is gesloten met Baltlanta en dat de Republiek Litouwen dus overeenkomstig artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999 niet verplicht was om de Commissie in te lichten over de gerechtelijke procedure in verband met haar aanvraag. Bovendien betoogt het dat het ministerie van Landbouw juridisch gezien geen reserves kon aanleggen voor projecten met betrekking waartoe gerechtelijke procedures liepen.

34 Daarop heeft de Vilniaus apygardos administracinis teismas de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:

• Moet artikel 38 van verordening nr. 1260/1999, waarin een verplichting voor de lidstaat is neergelegd om de Europese Commissie op de hoogte te houden van het verloop van de administratieve en gerechtelijke procedures en met de Commissie samen te werken, aldus worden uitgelegd dat de lidstaat de Europese Commissie op de hoogte moet houden van alle rechtsgedingen betreffende het handelen of niet-handelen van uitvoerende, bemiddelende, beheers- of betalingsinstanties in verband met de beoordeling van een aanvraag, de selectie, de vaststelling van het besluit tot bijstandsverlening of de uitvoering van het project?

• Moet artikel 19 van verordening nr. 2792/1999 aldus worden uitgelegd dat het de lidstaat verplicht om in overleg met de Commissie steunregelingen vast te stellen en in middelen te voorzien voor die gevallen waarin bij rechterlijke instanties procedures lopen over het handelen of niet-handelen van uitvoerende, bemiddelende, beheers- of betalingsinstanties in verband met de beoordeling van een aanvraag, de selectie, de vaststelling van het besluit tot bijstandsverlening of de uitvoering van het project?

• Moeten de afdelingen 6 en 7 van [de richtsnoeren van de Commissie] aldus worden uitgelegd dat zij een lidstaat verplichten om de Europese Commissie op de hoogte te houden van alle rechtsgedingen betreffende het handelen of niet-handelen van uitvoerende, bemiddelende, beheers- of betalingsinstanties in verband met de beoordeling van een aanvraag, de selectie, de vaststelling van het besluit tot bijstandsverlening of de uitvoering van het project, en om te beslissen of de actie geheel of gedeeltelijk moet worden teruggetrokken uit het programma en/of vervangen door een andere actie etc., of in het programma moet worden gehandhaafd, dan wel dat anderszins moet worden gehandeld om na afloop van de gerechtelijke procedure te zorgen voor een correcte uitvoering van het besluit tot bijstandsverlening?

• Is het feit dat de nationale wetgeving die van toepassing is op de onderhavige zaak geen specifieke regeling bevat die preciseert wat de taken zijn van de betrokken instanties in geval van rechtsgedingen over het handelen of niet-handelen van uitvoerende, bemiddelende, beheers- of betalingsinstanties in verband met de beoordeling van een aanvraag, de selectie, de vaststelling van het besluit tot bijstandsverlening of de uitvoering van het project, dat wil zeggen, het feit dat er geen bepaling is die de betrokken overheidsinstanties verplicht om de Europese Commissie op de hoogte te houden van gerechtelijke procedures die zijn ingesteld en om zodanige maatregelen te treffen dat de toegewezen middelen voor de bijstand waarover geschil bestaat, worden gereserveerd totdat de kwestie van de steuntoekenning definitief is beslecht, in overeenstemming met de uit artikel 38 van verordening nr. 1260/1999 voortvloeiende verplichting voor de lidstaat om de Commissie op de hoogte te houden van het verloop van de administratieve en gerechtelijke procedures en om samen te werken met de Commissie, met artikel 19 van verordening nr. 2792/1999, en met de vereisten van de afdelingen 6 en 7 van [de richtsnoeren van de Commissie]?”

Beantwoording van de prejudiciële vragen

35 Om te beginnen moet worden opgemerkt dat artikel 19 van verordening nr. 2792/1999, waarvan de verwijzende rechter om uitlegging verzoekt, in zijn oorspronkelijke versie ratione temporis niet van toepassing is op het hoofdgeding, aangezien Baltlanta – zoals uit de aan het Hof overgelegde stukken blijkt – haar aanvraag voor financiële bijstand heeft ingediend in het kader van een bijstandspakket dat is goedgekeurd na de inwerkingtreding van verordening nr. 2369/2002, dus na 1 januari 2003. Artikel 1, punt 15, van laatstgenoemde verordening heeft artikel 19 van verordening nr. 2792/1999 gewijzigd.

36 Bij het onderzoek van de prejudiciële vragen inzake de uitlegging van artikel 19 van verordening nr. 2792/1999 moet dus worden uitgegaan van de versie zoals gewijzigd bij verordening nr. 2369/2002.

37 Derhalve moet worden aangenomen dat de verwijzende rechter met zijn prejudiciële vragen, die samen moeten worden onderzocht, in wezen wenst te vernemen of artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999, artikel 19 van verordening nr. 2792/1999, zoals gewijzigd bij verordening nr. 2369/2002, en de afdelingen 6 en 7 van de richtsnoeren van de Commissie aldus moeten worden uitgelegd dat zij de betrokken overheidsinstanties ertoe verplichten om aan de Commissie mee te delen dat een rechtsgeding aanhangig is in verband met een administratief besluit over de subsidiabiliteit van een project waarvoor financiële bijstand was aangevraagd, zoals het in het hoofdgeding aan de orde zijnde besluit, en om alle maatregelen te nemen die nodig zijn om de voor die bijstand bedoelde middelen, waarvan de toekenning in het geding is, te reserveren tot de kwestie van die toekenning definitief is beslecht.

38 In de eerste plaats moet met betrekking tot artikel 38, lid 1, van verordening nr. 1260/1999 worden opgemerkt dat deze bepaling voorschrijft dat de lidstaten, onverminderd de verantwoordelijkheid van de Commissie voor de uitvoering van de algemene begroting van de Unie, in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor de financiële controle van de bijstandspakketten. Dit artikel bevat een niet‑exhaustieve lijst van maatregelen die de lidstaten daartoe moeten nemen.

39 Een van die maatregelen staat vermeld in artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999, waarin is bepaald dat de lidstaten het nodige doen om onregelmatigheden te voorkomen, op te sporen en te herstellen. Overeenkomstig de geldende wettelijke regeling stellen de lidstaten de Commissie in kennis van deze onregelmatigheden en houden zij haar op de hoogte van het verloop van de administratieve en gerechtelijke procedures.

40 Ter verheldering van de in artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999 bedoelde situaties moet erop worden gewezen dat deze verordening het in dat artikel vermelde begrip „onregelmatigheid” niet definieert.

41 Bij gebreke van enige definitie van het begrip „onregelmatigheid” in verordening nr. 1260/1999 moeten de betekenis en de draagwijdte van die term volgens vaste rechtspraak van het Hof derhalve worden bepaald in overeenstemming met de in de omgangstaal gebruikelijke betekenis ervan, met inachtneming van de context waarin hij wordt gebruikt en de door de regeling waarvan hij deel uitmaakt beoogde doelstellingen (zie arrest Diakité, C‑285/12, EU:C:2014:39 , punt 27 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

42 In de betekenis die in de omgangstaal gebruikelijk is, verwijst het begrip onregelmatigheid naar een situatie waarin een rechtsregel, in casu een regel van Unierecht, is geschonden.

43 Wat de doelstelling van verordening nr. 1260/1999 betreft, moet worden opgemerkt dat deze verordening in artikel 8, lid 3, bepaalt dat de uitvoering van de bijstandspakketten krachtens het subsidiariteitsbeginsel hoofdzakelijk moet vallen onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten op het, naargelang van de specifieke situatie van elke lidstaat, passende territoriale niveau, en dit onverminderd de bevoegdheden die de Commissie met name heeft als verantwoordelijke voor de uitvoering van de algemene begroting van de Unie. Dit beginsel is tevens verankerd in artikel 38, lid 1, van deze verordening.

44 Door deze financiële controle op zich te nemen, wordt de betrokken lidstaat de eerste verantwoordelijke voor het doeltreffend gebruik van het geld van de Unie, wat – onverminderd de bevoegdheden van de Commissie – bijdraagt tot de goede uitvoering van de algemene begroting van de Unie.

45 Artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999 heeft aldus ten doel om de algemene begroting van de Unie te beschermen tegen elke handeling die en elk nalaten dat deze begroting zou kunnen schaden.

46 Wat het wetgevend kader van artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999 betreft, moet worden opgemerkt dat de leden 3 en 4 van artikel 38 van deze verordening bepalen dat de betrokken lidstaat de financiële effecten van de vastgestelde onregelmatigheden meedeelt aan de Commissie, die daarover opmerkingen kan maken. Daarnaast bepaalt artikel 38, lid 5, van deze verordening dat de Commissie een tussentijdse betaling geheel of gedeeltelijk kan opschorten indien zij vaststelt dat de betrokken uitgaven het voorwerp uitmaken van een belangrijke onregelmatigheid die niet is gecorrigeerd en oordeelt dat onmiddellijk optreden vereist is.

47 Voorts moet eraan worden herinnerd dat het Hof in punt 44 van het arrest Comune di Ancona (C‑388/12, EU:C:2013:734 ) heeft geoordeeld dat de betrokken lidstaat overeenkomstig de krachtens artikel 38, lid 1, sub e en h, van verordening nr. 1260/1999 op hem rustende verplichtingen moet onderzoeken of een verandering die buiten de werkingssfeer van artikel 30, lid 4, van deze verordening valt, een onregelmatigheid in de zin van de artikelen 38 en 39 van die verordening vormt waarvoor dan de nodige financiële correcties moeten gebeuren en de overeenkomstige verloren gegane bedragen, in voorkomend geval met vertragingsrente, moeten worden teruggevorderd.

48 Uit de algemene opzet van artikel 38 van verordening nr. 1260/1999 vloeit voort dat het begrip „onregelmatigheid” betrekking heeft op het onrechtmatige gebruik van Uniegelden.

49 Gelet op de voorgaande overwegingen, moet het in artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999 bedoelde begrip „onregelmatigheid” aldus worden uitgelegd dat het betrekking heeft op elke schending van Unierecht die voortvloeit uit een handeling die of nalaten dat de algemene begroting van de Unie kan benadelen.

50 Gelet op deze definitie van het begrip „onregelmatigheid” moet artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999 aldus worden uitgelegd dat het de lidstaten ertoe verplicht om schendingen van Unierecht die voortvloeien uit een optreden of nalaten dat de algemene begroting van de Unie kan benadelen te voorkomen, op te sporen en te herstellen, om de Commissie in kennis te stellen van dergelijke onregelmatigheden en om haar op de hoogte te houden van het verloop van de administratieve en gerechtelijke procedures in verband met die onregelmatigheden.

51 Daarenboven moet worden opgemerkt dat het begrip „verrichting” in artikel 9, sub k, van verordening nr. 1260/1999 wordt gedefinieerd als „elk project of elke actie uitgevoerd door de eindbegunstigden van de bijstandspakketten”. Het feit dat het project of de actie in het betrokken bijstandspakket is opgenomen, vormt dus een bestanddeel van dat begrip.

52 Overeenkomstig artikel 30, lid 1, van verordening nr. 1260/1999 „[komen de] uitgaven voor verrichtingen [...] slechts voor financiering uit de fondsen in aanmerking indien de verrichtingen een integrerend deel van het betrokken bijstandspakket uitmaken”. Uit de tekst van die bepaling vloeit voort dat enkel de „verrichtingen” in de zin van artikel 9, sub k, van deze verordening in aanmerking komen voor financiering uit deze fondsen.

53 Bijgevolg kunnen enkel onregelmatigheden in verband met „verrichtingen” in de zin van artikel 9, sub k, van verordening nr. 1260/1999 de algemene begroting van de Unie benadelen.

54 Derhalve moet worden onderzocht of een project als het door Baltlanta ingediende project dat in het hoofdgeding aan de orde is, valt onder het begrip „verrichting” in de zin van artikel 9, sub k, van verordening nr. 1260/1999.

55 Volgens artikel 38, lid 1, sub a, van verordening nr. 1260/1999 gaan de lidstaten na of er beheers- en controlesystemen zijn opgezet om te zorgen voor een doeltreffend en regelmatig gebruik van het geld van de Unie en of deze systemen goed functioneren. Artikel 4 van verordening nr. 438/2001 preciseert dat deze systemen procedures behelzen om te verzekeren dat de geldende nationale en Unierechtelijke regels betreffende in het bijzonder de subsidiabiliteit van de uitgaven uit de structuurfondsen in het kader van het betrokken bijstandspakket zijn nageleefd.

56 Bovendien moet eraan worden herinnerd dat het stelsel van subsidies dat in het Unierecht is uitgewerkt, er met name op berust dat de begunstigde een reeks verplichtingen vervult die hem aanspraak geven op uitkering van de in het vooruitzicht gestelde financiële bijstand (zie arrest Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening e.a., C‑383/06–C‑385/06, EU:C:2008:165 , punt 56 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

57 In het kader van de procedures waarin de nationale beheers- en controlesystemen voorzien, moeten de bevoegde nationale autoriteiten zich er dus van vergewissen dat de begunstigde zich ertoe verbindt de verplichtingen na te komen die hem aanspraak geven op uitkering van de in het vooruitzicht gestelde financiële bijstand.

58 Daartoe mogen de bevoegde nationale autoriteiten vereisen dat de aanvrager die financiële bijstand ontvangt voor de uitvoering van zijn project een dergelijke verbintenis aangaat vooraleer dit project in het betrokken bijstandspakket wordt opgenomen.

59 Dit is het geval bij de in het hoofdgeding aan de orde zijnde procedure, die door de Litouwse wetgever is ingevoerd en die bepaalt dat een steunovereenkomst moet worden gesloten met de aanvragers aan wie financiële bijstand wordt verleend.

60 Hieruit volgt dat een project als het door Baltlanta ingediende project bij gebreke van een dergelijke overeenkomst geen deel kan uitmaken van het betrokken bijstandspakket en dus niet kan worden aangemerkt als een „verrichting” in de zin van artikel 9, sub k, van verordening nr. 1260/1999.

61 Aangezien dus geen „onregelmatigheid” is begaan in verband met „verrichtingen” in de zin van artikel 9, sub k, van verordening nr. 1260/2009, is artikel 38, lid 1, sub e, van deze verordening niet van toepassing op het hoofdgeding.

62 In de tweede plaats moet met betrekking tot artikel 19 van verordening nr. 2792/1999, zoals gewijzigd bij verordening nr. 2369/2002, worden opgemerkt dat deze bepaling een afwijking van de in artikel 108 VWEU neergelegde aanmeldingsplicht inhoudt, volgens welke de lidstaten bij de Commissie niet de steunregelingen hoeven aan te melden waarin is voorzien in de ontwikkelingsplannen als bedoeld in artikel 3, lid 3, van verordening nr. 2792/1999, zoals gewijzigd bij verordening nr. 2369/2002, en als gedefinieerd in artikel 9, sub b, van verordening nr. 1260/1999. Daarentegen moeten de andere steunmaatregelen die de lidstaten in de visserijsector toekennen, wel bij de Commissie worden aangemeld.

63 Bijgevolg verplicht artikel 19 van verordening nr. 2792/1999, zoals gewijzigd bij verordening nr. 2369/2002, de betrokken lidstaat er niet toe een steunregeling in te voeren die tot doel heeft om een project te financieren dat ten onrechte geen financiële bijstand heeft kunnen ontvangen.

64 Wat in de derde plaats de afdelingen 6 en 7 van de richtsnoeren van de Commissie betreft, moet worden opgemerkt dat deze richtsnoeren weliswaar geen bindende kracht hebben, maar dat de nationale rechterlijke instanties ze met het oog op de oplossing van de bij hen aanhangige geschillen wel in aanmerking moeten nemen, met name wanneer zij duidelijkheid verschaffen over de uitlegging van nationale bepalingen die ter uitvoering ervan zijn vastgesteld, of wanneer zij bedoeld zijn om dwingende bepalingen van Unierecht aan te vullen (zie naar analogie arresten Grimaldi, C‑322/88, EU:C:1989:646 , punt 18, en Altair Chimica, C‑207/01, EU:C:2003:451 , punt 41).

65 Voorts moet worden opgemerkt dat deze richtsnoeren dienen te worden uitgelegd overeenkomstig de bindende bepalingen van Unierecht die zij beogen aan te vullen, te weten overeenkomstig verordening nr. 1260/1999.

66 In dit verband verwijzen de afdelingen 6 en 7 van deze richtsnoeren respectievelijk naar „onvoltooide en niet-operationele projecten bij de afsluiting” en „door juridische of administratieve procedures opgeschorte acties”. Derhalve moet het begrip „actie” in de zin van de richtsnoeren van de Commissie worden uitgelegd in overeenstemming met het begrip „verrichting” in artikel 9, sub k, van verordening nr. 1260/1999.

67 Aangezien de richtsnoeren van de Commissie enkel „acties” betreffen die deel uitmaken van het betrokken bijstandspakket, dient te worden geconstateerd dat deze richtsnoeren evenmin van toepassing zijn op het hoofdgeding.

68 Een steunaanvrager als Baltlanta kan zich ter ondersteuning van een aansprakelijkheidsvordering tegen de overheid, zoals die welke in het hoofdgeding aan de orde is, dus niet beroepen op artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999, noch op artikel 19 van verordening nr. 2792/1999, zoals gewijzigd bij verordening nr. 2369/2002, noch op de afdelingen 6 en 7 van de richtsnoeren van de Commissie.

69 Niettemin moet erop worden gewezen dat deze voorschriften van Unierecht niet afdoen aan de mogelijkheid om tegen de overheid een aansprakelijkheidsvordering in te stellen op grond van schending van het nationale recht.

70 Gelet op een en ander moet op de gestelde vragen worden geantwoord dat artikel 38, lid 1, sub e, van verordening nr. 1260/1999, artikel 19 van verordening nr. 2792/1999, zoals gewijzigd bij verordening nr. 2369/2002, en de afdelingen 6 en 7 van de richtsnoeren van de Commissie aldus moeten worden uitgelegd dat zij de betrokken overheidsinstanties er niet toe verplichten om aan de Commissie mee te delen dat een rechtsgeding aanhangig is in verband met een administratief besluit over de subsidiabiliteit van een project waarvoor financiële bijstand is aangevraagd, zoals het in het hoofdgeding aan de orde zijnde besluit, noch om de maatregelen te nemen die nodig zijn om de voor die bijstand bedoelde middelen, waarvan de toekenning in het geding is, te reserveren tot de kwestie van die toekenning definitief is beslecht.

Kosten

71 Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.