Arrest van het Gerecht (Zesde kamer) van 4 februari 2016

Relevant publiek

36 Verzoekster meent ten eerste dat het aandachtsniveau van het publiek bij de aankoop van deze waren, die immers weinig kosten, gering zal zijn. Voorts meent zij dat de kamer van beroep in haar beoordeling voorbij is gegaan aan het Italiaanse publiek en aan het feit dat de consument zelden de mogelijkheid had de verschillende merken rechtstreeks met elkaar te vergelijken.

37 Volgens de rechtspraak dient in het kader van de globale beoordeling van het verwarringsgevaar te worden uitgegaan van de normaal geïnformeerde en redelijk omzichtige en oplettende gemiddelde consument van de betrokken warencategorie. Ook dient er rekening mee te worden gehouden dat het aandachtsniveau van de gemiddelde consument kan variëren naargelang van de categorie waren of diensten waarom het gaat [zie arrest van 13 februari 2007, Mundipharma/BHIM – Altana Pharma (RESPICUR), T‑256/04, Jurispr., EU:T:2007:46, punt 42 en aldaar aangehaalde rechtspraak].

38 Wanneer de bescherming van het oudere merk zich uitstrekt tot de volledige Europese Unie, moet de perceptie van de conflicterende merken door de consument van de betrokken waren of diensten op dit grondgebied in aanmerking worden genomen. Evenwel dient eraan te worden herinnerd dat de inschrijving van een gemeenschapsmerk kan worden geweigerd indien slechts in een deel van de Unie een relatieve weigeringsgrond in de zin van artikel 8, lid 1, onder b), van verordening nr. 207/2009 bestaat [zie in die zin arrest van 14 december 2006, Mast-Jägermeister/BHIM – Licorera Zacapaneca (VENADO met kader e.a.), T‑81/03, T‑82/03 en T‑103/03, Jurispr., EU:T:2006:397, punt 76 en aldaar aangehaalde rechtspraak].

39 Zoals het BHIM terecht heeft aangevoerd, heeft de kamer van beroep op goede gronden opgemerkt dat het relevante publiek, gelet op het feit dat de betrokken waren gangbare consumptiegoederen zijn, bestond uit de gemiddelde consument van de Unie, die werd geacht normaal geïnformeerd en redelijk omzichtig en oplettend te zijn [zie in die zin arrest van 13 december 2007, Cabrera Sánchez/BHIM – Industrias Cárnicas Valle (el charcutero artesano), T‑242/06, EU:T:2007:391, punt 38 ].

40 Aan deze de vaststelling wordt niet afgedaan door de argumenten van verzoekster. De kamer van beroep heeft namelijk geenszins verzuimd het Italiaanse publiek in aanmerking te nemen. Zij heeft het uitdrukkelijk in de overweging betrokken in punt 39 van de bestreden beslissing, waarin zij heeft overwogen dat de term „mini” in de gehele Unie, waaronder begrepen Italië, werd opgevat als „klein”. Daarnaast heeft zij in punt 45 van deze beslissing, na verwijzing naar de rechtspraak die is voortgesproten uit het arrest van 22 juni 1999, Lloyd Schuhfabrik Meyer (C‑342/97, Jurispr., EU:C:1999:323 ), op goede gronden opgemerkt dat de consument, anders dan verzoekster stelt, zelden de mogelijkheid had om de verschillende merken rechtstreeks met elkaar te vergelijken, en moest afgaan op het onvolmaakte beeld dat hem was bijgebleven.

41 Dientengevolge moeten de argumenten van verzoekster over het relevante publiek worden verworpen.

Vergelijking van de waren

42 Volgens vaste rechtspraak moet bij de beoordeling van de soortgelijkheid van de betrokken waren of diensten rekening worden gehouden met alle relevante factoren die de verhouding tussen deze waren of diensten kenmerken. Dat zijn inzonderheid de aard, de bestemming en het gebruik ervan, alsook het concurrerende dan wel complementaire karakter ervan. Er kan ook rekening worden gehouden met andere factoren, zoals bijvoorbeeld de distributiekanalen van de betrokken waren [zie arrest van 11 juli 2007, El Corte Inglés/BHIM – Bolaños Sabri (PiraÑAM diseño original Juan Bolaños), T‑443/05, Jurispr., EU:T:2007:219, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak].

43 In casu worden alle door het aangevraagde merk aangeduide waren bestreken door de waren waarvoor het oudere merk is ingeschreven. Dientengevolge moet worden geconcludeerd dat de betrokken waren identiek zijn aan die waarop het oudere merk betrekking heeft, hetgeen overigens niet wordt betwist.

Vergelijking van de tekens

44 Volgens verzoekster zijn de dominerende bestanddelen van de betrokken tekens, voor het aangevraagde merk, het element „minimini”, en voor het oudere merk, de uitdrukking „mini wini”. Zij meent dat deze tekens sterk overeenstemmen, daar zij beide de term „mini” bevatten en de uitspraak vergelijkbaar is, voor zover deze term in elk van beide tekens gevolgd wordt door de tekenreeks „ini”. Volgens haar vormen deze elementen in elk van beide merken een rijm en worden zij door het relevante publiek dus gemakkelijker onthouden en herkend. Zij verwijt de kamer van beroep voorts dat deze geen rekening heeft gehouden met het feit dat het element „minimini” als gevolg van zijn omvang en positie het centrale element van het aangevraagde merk was. Tot slot meent zij dat de letter w van het oudere merk visueel kan worden opgevat als een omgekeerde letter m.

45 De globale beoordeling van het verwarringsgevaar dient, wat de visuele, fonetische of begripsmatige overeenstemming van de betrokken tekens betreft, te berusten op de totaalindruk die door deze tekens wordt opgeroepen, waarbij in het bijzonder rekening dient te worden gehouden met de onderscheidende en dominerende bestanddelen ervan. De perceptie van de merken die de gemiddelde consument van de betrokken waren of diensten heeft, speelt een beslissende rol bij de globale beoordeling van dit gevaar. Daarbij neemt de gemiddelde consument een merk gewoonlijk waar als een geheel en let hij niet op de verschillende details ervan (zie arrest van 12 juni 2007, BHIM/Shaker, C‑334/05 P, Jurispr., EU:C:2007:333, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

46 Bij de beoordeling of twee merken overeenstemmen mag niet slechts één element van een samengesteld merk in beschouwing worden genomen en met een ander merk worden vergeleken. Bij een dergelijke vergelijking moeten de betrokken merken juist elk in hun geheel worden onderzocht, hetgeen niet uitsluit dat de totaalindruk die een samengesteld merk bij het relevante publiek nalaat, in bepaalde omstandigheden door een of meerdere elementen ervan kan worden gedomineerd (zie arrest BHIM/Shaker, punt 45 supra, EU:C:2007:333, punt 41 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Enkel wanneer alle andere elementen van het merk verwaarloosbaar zijn, is uitsluitend het dominerende bestanddeel beslissend bij de overeenstemmingstoets (arresten BHIM/Shaker, punt 45 supra, EU:C:2007:333, punt 42 , en van 20 september 2007, Nestlé/BHIM, C‑193/06 P, EU:C:2007:539, punt 42 ). Dit kan onder meer het geval zijn wanneer dit element op zichzelf het beeld van dit merk dat bij het relevante publiek in herinnering blijft, kan domineren, zodat alle andere elementen van het merk verwaarloosbaar zijn voor de door het merk opgeroepen totaalindruk (arrest Nestlé/BHIM, reeds aangehaald, EU:C:2007:539, punt 43 ).

47 Bovendien moet volgens de rechtspraak worden opgemerkt dat het publiek over het algemeen een beschrijvend element van een samengesteld merk niet als het onderscheidende en dominerende bestanddeel van de door dit merk gewekte totaalindruk zal aanmerken [arresten van 3 juli 2003, Alejandro/BHIM – Anheuser Busch (BUDMEN), T‑129/01, Jurispr., EU:T:2003:184, punt 53 ; van 6 oktober 2004, New Look/BHIM – Naulover (NLSPORT, NLJEANS, NLACTIVE en NLCollection), T‑117/03–T‑119/03 en T‑171/03, Jurispr., EU:T:2004:293, punt 34 , en van 7 juli 2005, Miles International/BHIM – Biker Miles (Biker Miles), T‑385/03, Jurispr., EU:T:2005:276, punt 44 ].

Gevaar voor verwarring

65 Verzoekster verwijt de kamer van beroep dat zij uit de door haar overgelegde bewijsmiddelen niet heeft afgeleid dat het oudere merk een groter onderscheidend vermogen heeft verkregen. Zij verwijt de kamer tevens dat zij zich bij haar beoordeling niet voldoende heeft gericht op de Italiaanse consument. Verzoekster meent voorts dat het relevante publiek geneigd zal zijn het aangevraagde merk af te korten wanneer het de betrokken waren onthoudt of benoemt. Zij meent voor het overige dat de woorden „stick”, „gli originali”, en „fratelli beretta 1812” van het aangevraagde merk niet zullen worden opgevat als even belangrijk als het element „minimini” van dat merk. Volgens verzoekster is dat laatste element immers het best leesbare element van dat merk en heeft het daarnaast geen betekenis. De kamer van beroep had het betrokken element dus moeten beschouwen als het meest dominerende bestanddeel in de totaalindruk van het aangevraagde merk of had ten minste zijn onderscheiden autonome plaats moeten erkennen. De kamer van beroep heeft bijgevolg een beoordelingsfout gemaakt door verwarringsgevaar uit te sluiten.

66 De globale beoordeling van het gevaar voor verwarring veronderstelt een zekere onderlinge samenhang tussen de in aanmerking te nemen factoren, met name tussen de overeenstemming van de merken en de soortgelijkheid van de waren of diensten waarop zij betrekking hebben. Zo kan een geringe mate van soortgelijkheid van de betrokken waren worden gecompenseerd door een hoge mate van overeenstemming tussen de merken, en omgekeerd (arresten van 29 september 1998, Canon, C‑39/97, Jurispr., EU:C:1998:442, punt 17 , en VENADO met kader e.a., punt 38 supra, EU:T:2006:397, punt 74 ).

67 Met betrekking tot het bewijsmateriaal dat verzoekster heeft overgelegd moet eraan worden herinnerd dat wanneer een merk door de bekendheid ervan op de markt een meer dan normaal onderscheidend vermogen heeft verkregen, dit noodzakelijkerwijs impliceert dat dit merk bij ten minste een aanzienlijk deel van het relevante publiek bekend is [zie arrest van 12 juli 2006, Vitalkraft-Werke Wührmann/BHIM – Johnson’s Veterinary Products (VITACOAT), T‑277/04, Jurispr., EU:T:2006:202, punt 34 en aldaar aangehaalde rechtspraak]. In casu is vastgesteld dat de consument van de Unie het relevante publiek is.

68 Bij het onderzoek of een merk een groot onderscheidend vermogen heeft door de bekendheid ervan bij het publiek moet rekening worden gehouden met alle relevante omstandigheden van het geval, zoals, met name, het marktaandeel van het merk, de intensiteit, de geografische spreiding en de duur van het gebruik van dit merk, het bedrag dat de onderneming in reclame heeft geïnvesteerd, het aandeel van de betrokken kringen dat de waren of diensten op basis van het merk als afkomstig van een bepaalde onderneming identificeert, alsmede de verklaringen van de kamers van koophandel of van andere beroepsverenigingen (zie arrest VITACOAT, punt 67 supra, EU:T:2006:202, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

69 In casu heeft verzoekster de kamer van beroep dezelfde bewijzen overgelegd als de oppositieafdeling. Het gaat om de volgende bewijzen:

• een verklaring van de directeur-generaal van verzoekster waarin de omvang van de verkoop en de omzet voor de jaren 2006 tot en met 2009 zijn aangegeven;

• kopieën van etiketten van de waren;

• een brief van het reclamebureau van verzoekster over de bedragen die tussen 2005 en 2009 zijn uitgegeven aan televisiereclame (van 358 700 tot 476 300 EUR, 668 tot 934 spots per jaar);

• promotiebrochures voor worstwaren;

• een cd met voorbeelden van televisiereclame;

• facturen en bestelbonnen voor waren omschreven als worstwaren verhandeld onder het merk MINI WINI;

• schermopnamen van internetsites van detailhandelaren in levensmiddelen online die worstwaren verhandeld onder het merk MINI WINI aanbieden;

• een uittreksel van het register van het Deutsche Patent‑ und Markenamt (Duits octrooi‑ en merkenbureau) met betrekking tot het woordmerk MINI WINI;

• schermopnamen van een internetsite met reclame voor worstwaren verhandeld onder het merk MINI WINI;

• een kopie van een foto van waren van verzoekster in een pot en een verklaring van verzoekster over verschillende aspecten van haar waren, zoals hun ingrediënten.

70 Om te beginnen moet worden opgemerkt dat de bewijzen over de omvang van de verkoop en het reclamemateriaal van het oudere merk niet kunnen worden beschouwd als directe bewijzen voor het bestaan van een groter onderscheidend vermogen door de eventuele bekendheid van het merk bij het publiek. De omvang van de verkoop en het reclamemateriaal tonen immers als zodanig niet aan dat het door de betrokken waren beoogde publiek het teken als een aanduiding van de commerciële herkomst opvat [zie naar analogie arrest van 12 september 2007, Glaverbel/BHIM (Textuur van glazen oppervlak), T‑141/06, EU:T:2007:273, punt 41 ].

71 Met betrekking tot de productie en de uitzending van televisiespots heeft verzoekster onder meer een brief van een reclamebureau overgelegd met een tabel van het aantal uitzendingen van televisiespots met reclame voor de waren van het oudere merk tussen 2005 en 2009 en de uitgaven daarvoor. Uit die tabel komt naar voren dat de televisiespots in die periode 668 tot 934 maal per jaar werden uitgezonden en daarvoor tussen de 358 700 en 476 300 EUR per jaar is uitgegeven. Deze cijfers zijn weliswaar relevant, maar op basis ervan kan niet worden geconcludeerd dat het oudere merk bij ten minste een aanzienlijk deel van het relevante publiek bekend is. De cijfers vormen wel een aanwijzing daarvoor. Zij volstaan op zich echter niet om aan te tonen dat een merk een meer dan normaal onderscheidend vermogen heeft verkregen, omdat zij niet worden geschraagd door met name bewijs dat de betrokken televisiespots een impact hebben gehad op het door het oudere merk beoogde publiek [zie in die zin arrest van 14 september 2009, Lange Uhren/BHIM (Geometrische velden op de wijzerplaat van een polshorloge), T‑152/07, EU:T:2009:324, punt 145 en aldaar aangehaalde rechtspraak].

72 Tot slot moet worden vastgesteld dat verzoekster geen enkel bewijs heeft overgelegd, bijvoorbeeld opiniepeilingen, marktonderzoeken of verklaringen van beroepsverenigingen, waaruit naar voren komt hoe groot het percentage van het relevante publiek is dat de waren dankzij dat merk identificeert als afkomstig van verzoekster. Zoals de kamer van beroep heeft opgemerkt, bevatten de overgelegde bewijzen geen enkele indicatie van het marktaandeel van verzoekster.

73 De kamer van beroep heeft derhalve in punt 50 van de bestreden beslissing op goede gronden geoordeeld dat de overgelegde bewijsstukken weliswaar aantoonden dat het oudere merk in Duitsland is gebruikt voor worstwaren, maar op grond ervan niet kan worden geconcludeerd dat het onderscheidende vermogen van dat merk hoger was dan gemiddeld. De omstandigheid dat een merk sinds een aantal jaren is gebruikt in de Unie volstaat als zodanig namelijk niet om aan te tonen dat het relevante publiek de waren dankzij dat merk identificeert als afkomstig van een bepaalde onderneming.

74 Uit het bovenstaande volgt dat de stellingen van verzoekster over het toegenomen onderscheidende vermogen van het oudere merk moeten worden verworpen. Derhalve heeft de kamer van beroep in punt 47 van de bestreden beslissing terecht overwogen dat het oudere merk over een gemiddeld intrinsiek onderscheidend vermogen beschikte, omdat het teken MINI WINI als geheel genomen niets betekent.

75 Overigens moet eraan worden herinnerd dat het oudere merk een gemeenschapsmerk is, zodat het relevante grondgebied voor de beoordeling van het verwarringsgevaar wordt gevormd door de gehele Unie. Anders dan verzoekster betoogt, heeft de kamer van beroep dus geen blijk gegeven van een onjuiste opvatting door zich niet in sterkere mate te richten op het Italiaanse publiek. Daarnaast is al eerder vastgesteld dat het relevante publiek, met inbegrip van het Italiaanse publiek, het element „minimini” van het aangevraagde merk opvat als louter een herhaling van de term „mini”.

76 Hoewel een merk inderdaad kan worden afgekort [zie in die zin arrest van 6 oktober 2015, Monster Energy/BHIM – Balaguer (icexpresso + energy coffee), T‑61/14, EU:T:2015:750, punt 55 en aldaar aangehaalde rechtspraak], is in de punten 56 en 61 supra niettemin al vastgesteld dat het element „minimini” van het aangevraagde merk minder onderscheidend was dan het element „beretta” van dat merk en minder de aandacht trok van het relevante publiek. De argumenten van verzoekster over de neiging van de consument om het aangevraagde merk af te korten en enkel het element „minimini” te onthouden zonder acht te slaan op de andere elementen, moeten dus worden verworpen.

77 Tot slot is het element „minimini” van het aangevraagde merk, anders dan verzoekster stelt, niet het enige schriftelijke element dat volmaakt leesbaar is in de zin van het arrest van 20 oktober 2009, Aldi Einkauf/BHIM – Goya Importaciones y Distribuciones (4 OUT Living) (T‑307/08, EU:T:2009:409 ). Zoals in de punten 56 en 61 supra is vastgesteld, is het element „beretta” van dat merk niet minder goed waarneembaar dan het element „minimini”. Mitsdien moet verzoeksters argument worden afgewezen.

78 Voorts moet, gelet op het voorgaande, worden vastgesteld dat het aangevraagde teken niet is samengesteld uit de naast elkaar geplaatste naam van de onderneming van interveniënte en het praktisch op dezelfde manier gebruikte oudere merk. Anders dan verzoekster doet gelden, is dus niet aangetoond dat het element „minimini” van het aangevraagde merk een zelfstandige onderscheidende plaats innam in de zin van het arrest van 6 oktober 2005, Medion (C‑120/04, Jurispr., EU:C:2005:594 ).

79 Gelet op het voorgaande is, ten eerste, het aandachtsniveau van het relevante publiek voor de betrokken waren gemiddeld. Ten tweede heeft het oudere merk om de redenen die in punt 74 supra zijn uiteengezet een gemiddeld intrinsiek onderscheidend vermogen. Ten derde hebben de betrokken tekens betrekking op dezelfde waren. Ten vierde vloeit uit de punten 44 tot en met 64 supra voort dat deze tekens visueel, fonetisch en begripsmatig in geringe mate overeenstemmen.

80 Uit deze overwegingen vloeit voort dat de kamer van beroep terecht heeft geoordeeld dat er geen verwarringsgevaar bestond in de zin van artikel 8, lid 1, onder b), van verordening nr. 207/2009 en dat het derhalve niet noodzakelijk was het bewijs voor het gebruik te onderzoeken.

81 Derhalve dient het tweede middel van verzoekster te worden afgewezen.

82 Uit een en ander volgt dat de bestreden beslissing moet worden vernietigd voor zover de kamer van beroep daarbij verzoeksters vordering tot herziening van de beslissing van de oppositieafdeling betreffende de diensten van klasse 43 heeft verworpen.